Co grozi za udostępnienie narkotyków koledze?

Udostępnienie narkotyków koledze nie jest traktowane jak zwykła „przysługa”. Dla policji i prokuratury znaczenie ma przede wszystkim to, czy jedna osoba udzieliła drugiej środka odurzającego, substancji psychotropowej albo nowej substancji psychoaktywnej. Może chodzić o skręta, porcję marihuany, amfetaminę, mefedron, tabletkę MDMA albo inną substancję. W praktyce zarzut może pojawić się nawet wtedy, gdy nikt nikomu nie płacił.

Największy problem polega na tym, że podejrzani często próbują tłumaczyć sprawę słowami: „to było tylko dla kolegi”, „nie handlowałem”, „on sam chciał” albo „to była jedna porcja”. Takie wyjaśnienia mogą nie pomóc, a czasem wręcz zaszkodzić, jeśli zostaną złożone bez wcześniejszej analizy sprawy.

Czy poczęstowanie kolegi narkotykiem jest przestępstwem?

Tak, może być przestępstwem. Jeżeli jedna osoba przekazuje drugiej narkotyk, ułatwia jego użycie albo umożliwia jego użycie, organy ścigania mogą potraktować to jako udzielenie narkotyku.

Nie musi dojść do sprzedaży. Nie musi też dojść do zarobku. Sam fakt przekazania substancji może wystarczyć do postawienia zarzutu, jeżeli prokuratura uzna, że doszło do udzielenia narkotyku innej osobie.

Typowe sytuacje, które mogą skończyć się zarzutem, to:

• poczęstowanie kolegi marihuaną,
• przekazanie znajomemu tabletki na imprezie,
• podanie komuś porcji amfetaminy albo mefedronu,
• wspólne przygotowanie substancji do użycia,
• umożliwienie komuś użycia narkotyku należącego do sprawcy,
• przekazanie narkotyku osobie, która następnie używa go samodzielnie.

W praktyce liczy się nie tylko to, co faktycznie się wydarzyło, ale również to, jak zostało opisane w zeznaniach świadków, wyjaśnieniach podejrzanego, wiadomościach z telefonu i innych dowodach.

Art. 58 czy art. 59 – od czego zależy kwalifikacja?

W sprawach o udostępnienie narkotyków bardzo ważne jest rozróżnienie między art. 58 i art. 59 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Art. 58 dotyczy zasadniczo sytuacji, w których ktoś udziela narkotyku innej osobie bez działania w celu osiągnięcia korzyści. To właśnie ten przepis najczęściej pasuje do sytuacji określanej potocznie jako „poczęstowanie kolegi”.

Art. 59 dotyczy sytuacji poważniejszej, czyli udzielenia narkotyku w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej. Nie zawsze musi chodzić o klasyczną sprzedaż za pieniądze. Problem może pojawić się również wtedy, gdy prokuratura twierdzi, że sprawca liczył na inną korzyść.

Jaka kara grozi za udostępnienie narkotyku osobie dorosłej?

Jeżeli chodzi o nieodpłatne udzielenie narkotyku osobie dorosłej, podstawowe ryzyko wynika z art. 58 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Przepis przewiduje karę pozbawienia wolności do 3 lat.

Nie oznacza to jednak, że każda sprawa kończy się więzieniem. Sąd ocenia między innymi:

• jaka substancja została przekazana,
• jaka była ilość narkotyku,
• czy była to jednorazowa sytuacja,
• czy podejrzany był wcześniej karany,
• czy doszło do udzielenia jednej osobie, czy większej grupie,
• czy sprawca działał impulsywnie, czy w sposób zaplanowany,
• jakie są dowody w sprawie.

W lżejszych sprawach można rozważać walkę o łagodniejsze zakończenie postępowania, na przykład karę wolnościową, warunkowe umorzenie albo inne rozwiązanie procesowe. Nie jest to jednak automatyczne. Trzeba wykazać, że konkretna sprawa na to pozwala.

Co grozi, jeżeli kolega był małoletni?

Jeżeli narkotyk został udostępniony osobie małoletniej, sprawa robi się znacznie poważniejsza. Małoletnim jest osoba, która nie ukończyła 18 lat.

Przy art. 58 ust. 2 udzielenie narkotyku małoletniemu albo udzielenie narkotyku w znacznych ilościach może skutkować karą od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. Jeżeli dodatkowo prokuratura przyjmie, że sprawca działał w celu osiągnięcia korzyści, może pojawić się kwalifikacja z art. 59, gdzie ryzyko jest jeszcze większe.

W takich sprawach znaczenie mają szczegóły. Sąd będzie badał między innymi wiek odbiorcy, świadomość sprawcy, relację między osobami, okoliczności zdarzenia i to, czy sprawca wiedział albo mógł wiedzieć, że druga osoba jest małoletnia.

Czy jedna tabletka albo jeden skręt wystarczy do zarzutu?

Tak, jedna tabletka, jeden skręt albo jedna porcja mogą wystarczyć do postawienia zarzutu. W sprawach o udzielenie narkotyku nie zawsze najważniejsza jest ilość. Czasem kluczowy jest sam fakt przekazania substancji drugiej osobie.

Ilość ma jednak duże znaczenie przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości, wymiarze kary i ewentualnej kwalifikacji surowszej. Inaczej wygląda sprawa jednorazowego poczęstowania dorosłego znajomego niewielką ilością, a inaczej sytuacja, w której sprawca przekazuje większą ilość narkotyków albo robi to wobec kilku osób.

Znaczenie ma też rodzaj substancji. Inaczej może być oceniana marihuana, a inaczej amfetamina, mefedron, kokaina, MDMA albo inne substancje syntetyczne. Nie oznacza to, że marihuana jest „bezpieczna prawnie”. Nadal może być podstawą zarzutu.

Czym udostępnienie różni się od posiadania i handlu narkotykami?

To częsty problem w sprawach narkotykowych. Jedno zdarzenie może prowadzić do różnych zarzutów. Osoba, która miała narkotyk przy sobie, może odpowiadać za posiadanie. Jeżeli przekazała go komuś innemu, może dojść zarzut udzielenia. Jeżeli przekazanie było odpłatne albo miało przynieść korzyść, prokuratura może rozważać art. 59.

Dlatego trzeba oddzielić trzy sytuacje:

• posiadanie narkotyku na własny użytek,
• nieodpłatne udzielenie narkotyku innej osobie,
• sprzedaż, obrót albo przekazywanie narkotyków dalej.

Jak sądy patrzą na „koleżeńskie” udostępnienie narkotyku?

Sądy nie zawsze przyjmują tłumaczenie, że sprawa była błaha, bo dotyczyła znajomego. Dla odpowiedzialności karnej ważne jest to, czy doszło do udzielenia narkotyku, a nie to, czy sprawca uważał sytuację za koleżeńską.

Jednocześnie kontekst ma znaczenie. Inaczej można ocenić jednorazowe zdarzenie między osobami dorosłymi, a inaczej sytuację, w której sprawca:

• udzielał narkotyków wielu osobom,
• działał wobec osoby małoletniej,
• posiadał większą ilość substancji,
• miał wiadomości wskazujące na sprzedaż,
• był wcześniej karany,
• utrudniał postępowanie albo zmieniał wyjaśnienia.

W praktyce obrona często koncentruje się na tym, aby prawidłowo ustalić, czy w ogóle doszło do udzielenia narkotyku, czy odbiorca był wiarygodny, czy substancja została zabezpieczona i zbadana, a także czy prokuratura nie przyjęła zbyt surowej kwalifikacji.

Z praktyki kancelarii

Najczęstsze błędy podejrzanych

W sprawach o udostępnienie narkotyków wiele osób szkodzi sobie jeszcze przed spotkaniem z adwokatem. Dzieje się tak dlatego, że podejrzany chce „szybko wyjaśnić sprawę” i liczy, że przyznanie się do koleżeńskiego kontekstu rozwiąże problem.

Najczęstsze błędy to:

• przyznanie się bez znajomości akt i kwalifikacji prawnej,
• opisywanie zdarzenia językiem, który potwierdza udzielenie narkotyku,
• bagatelizowanie sprawy, bo „to był tylko kolega”,
• kasowanie wiadomości po kontakcie z policją,
• ustalanie wersji z innymi osobami,
• składanie sprzecznych wyjaśnień,
• mylenie posiadania narkotyku z udzieleniem narkotyku,
• zakładanie, że brak pieniędzy oznacza brak przestępstwa.

To najczęstszy moment, w którym sprawa zaczyna iść w złym kierunku. Nie dlatego, że nie da się jej bronić, ale dlatego, że pierwsze wyjaśnienia później bardzo trudno odwrócić.

Jak może pomóc adwokat w sprawie o udostępnienie narkotyków?

Adwokat w sprawie karnej powinien najpierw ustalić, o co naprawdę chodzi w zarzucie. W sprawach narkotykowych różnica między art. 58, art. 59, posiadaniem i obrotem może decydować o całym wyniku sprawy.

Pomoc obrońcy może obejmować:

• przygotowanie do przesłuchania,
• udział w czynnościach na policji lub w prokuraturze,
• analizę zeznań świadków i wyjaśnień innych osób,
• sprawdzenie, czy substancja została prawidłowo zabezpieczona i zbadana,
• ocenę, czy zarzut nie jest zbyt surowy,
• wnioski dowodowe,
• rozmowy z prokuratorem w sprawie zakończenia postępowania,
• walkę o warunkowe umorzenie, łagodną karę albo uniewinnienie, jeżeli dowody na to pozwalają.

W szerszych sprawach karnych warto skorzystać z pomocy osoby, która prowadzi podobne postępowania na co dzień. Więcej o zakresie obrony można przeczytać na stronie adwokat sprawy karne.

Kiedy można walczyć o łagodniejsze zakończenie sprawy?

Łagodniejsze zakończenie sprawy może być realne zwłaszcza wtedy, gdy zdarzenie było jednorazowe, dotyczyło osoby dorosłej, ilość była niewielka, podejrzany nie był wcześniej karany, a dowody nie wskazują na sprzedaż ani stałe udzielanie narkotyków innym osobom.

W zależności od sprawy można rozważać między innymi:

• wniosek o warunkowe umorzenie postępowania,
• dobrowolne poddanie się karze na uzgodnionych warunkach,
• walkę o zmianę kwalifikacji na łagodniejszą,
• wykazanie wypadku mniejszej wagi, jeżeli okoliczności na to pozwalają,
• kwestionowanie dowodów, jeżeli są niespójne albo niewystarczające.

Nie każda sprawa nadaje się do ugodowego zakończenia. Czasem lepszą strategią jest aktywna obrona i podważanie dowodów. Decyzja powinna zapaść dopiero po analizie akt.

Moja ocena jako obrońcy

Największe ryzyko w takich sprawach polega na tym, że osoba podejrzana myśli kategoriami potocznymi, a organy ścigania kategoriami prawnymi. Dla podejrzanego to może być „poczęstowanie kolegi”. Dla prokuratora może to być udzielenie narkotyku.

Z perspektywy obrony kluczowe są trzy pytania:

• czy faktycznie doszło do przekazania albo umożliwienia użycia narkotyku,
• czy była jakakolwiek korzyść majątkowa lub osobista,
• czy dowody pozwalają na przypisanie konkretnego czynu konkretnej osobie.

Najwięcej osób traci nie na samym fakcie zatrzymania, ale na chaosie po zatrzymaniu. Zbyt szybkie wyjaśnienia, rozmowy z innymi uczestnikami zdarzenia i próby „naprawiania” sytuacji mogą pogorszyć pozycję procesową.

Kiedy NIE czekać na sprawę w sądzie?

Nie warto czekać biernie na akt oskarżenia, jeżeli sprawa może zostać ustawiona korzystniej już na etapie postępowania przygotowawczego. W praktyce wiele ważnych decyzji zapada przed sądem: podczas pierwszego przesłuchania, przy analizie dowodów, przy wnioskach dowodowych i przy rozmowach o sposobie zakończenia sprawy.

Nie chodzi o to, żeby ignorować wezwanie do sądu albo na policję. Tego robić nie wolno. Chodzi o to, żeby nie iść na przesłuchanie bez przygotowania, jeżeli zarzut dotyczy narkotyków.

Szczególnie nie warto zwlekać, gdy:

• w sprawie pojawia się osoba małoletnia,
• policja zabezpieczyła telefon,
• w wiadomościach są rozmowy o narkotykach,
• kilka osób składa różne wersje zdarzenia,
• prokuratura sugeruje art. 59 zamiast art. 58,
• podejrzany był już wcześniej karany,
• substancji było więcej niż jedna porcja.

Co zrobić krok po kroku?

Jeżeli pojawia się ryzyko zarzutu za udostępnienie narkotyków koledze, warto działać spokojnie i etapowo.

1. nie składać pochopnych wyjaśnień bez zrozumienia zarzutu,
2. ustalić, czy sprawa dotyczy art. 58, art. 59, posiadania czy obrotu,
3. zabezpieczyć informacje o przebiegu zdarzenia, ale nie wpływać na świadków,
4. sprawdzić, jakie dowody ma policja lub prokuratura,
5. przygotować się do przesłuchania,
6. ocenić, czy lepsza jest aktywna obrona, czy rozmowa o łagodnym zakończeniu sprawy,
7. nie kasować wiadomości i nie ustalać wersji z innymi osobami,
8. skonsultować sprawę z adwokatem od spraw karnych.

Ile trwa sprawa i ile kosztuje obrona?

Czas trwania sprawy zależy od etapu i materiału dowodowego. Prosta sprawa może zakończyć się szybciej, zwłaszcza jeżeli materiał dowodowy jest ograniczony i możliwe jest uzgodnienie sposobu zakończenia postępowania. Sprawa z wieloma świadkami, telefonami, opiniami biegłych i kilkoma podejrzanymi może trwać znacznie dłużej.

Koszt obrony zależy przede wszystkim od tego, czy pomoc obejmuje jednorazową konsultację, przygotowanie do przesłuchania, udział w postępowaniu przygotowawczym, negocjacje z prokuratorem czy pełną obronę przed sądem. Inaczej wycenia się prostą sprawę o jednorazowe udzielenie, a inaczej sprawę, w której grozi kwalifikacja z art. 59 albo pojawia się małoletni.

Najrozsądniej najpierw przeanalizować zarzut, wezwanie, protokoły i okoliczności zdarzenia. Dopiero wtedy można ocenić realny zakres pracy i ryzyko procesowe.

FAQ

Czy poczęstowanie kolegi marihuaną jest karalne?

Tak, może być karalne. Jeżeli jedna osoba udziela drugiej narkotyku, nawet bez pieniędzy, prokuratura może postawić zarzut z art. 58 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Czy brak zapłaty oznacza, że nie ma przestępstwa?

Nie. Brak zapłaty może mieć znaczenie dla odróżnienia art. 58 od art. 59, ale nie oznacza automatycznie, że czyn jest legalny.

Co grozi za udzielenie narkotyku osobie dorosłej?

W podstawowym typie z art. 58 ust. 1 grozi kara pozbawienia wolności do 3 lat. Ostateczne ryzyko zależy od ilości, rodzaju substancji, dowodów i wcześniejszej karalności.

Co grozi za udostępnienie narkotyku małoletniemu?

To znacznie poważniejsza sytuacja. Przy art. 58 ust. 2 kara wynosi od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności, a przy kwalifikacji z art. 59 ust. 2 może być jeszcze surowsza.

Czy można umorzyć sprawę o udostępnienie narkotyku?

W niektórych sprawach można walczyć o korzystne zakończenie, na przykład warunkowe umorzenie postępowania. Zależy to od okoliczności, dowodów, ilości substancji, osoby odbiorcy i wcześniejszej karalności podejrzanego.

Co powiedzieć na przesłuchaniu?

Nie ma jednej bezpiecznej odpowiedzi dla każdej sprawy. Przed przesłuchaniem trzeba wiedzieć, jaki zarzut grozi, jakie są dowody i czy wyjaśnienia nie potwierdzą niekorzystnej kwalifikacji.

Autor: adwokat Łukasz Oleś

– doświadczenie: wieloletnia praktyka w prowadzeniu spraw
– liczba spraw: setki prowadzonych postępowań
– specjalizacja: sprawy karne, w tym postępowania dotyczące narkotyków
– obszar: Śląsk i cała Polska