Kredyt w euro lub frankach – co może zrobić kredytobiorca?

Kredyt w euro może być problemem podobnym do kredytu frankowego. Chodzi przede wszystkim o to, czy bank wpisał do umowy mechanizm, który pozwalał mu samodzielnie ustalać kurs waluty i wpływać na wysokość salda oraz rat. Jeśli tak było, kredytobiorca może sprawdzić, czy w umowie znajdują się klauzule niedozwolone. Dotyczy to zarówno aktywnych kredytów, jak i umów już spłaconych.

Ten poradnik jest dla osób, które mają kredyt walutowy i chcą wiedzieć, od czego zacząć. Nie skupiamy się wyłącznie na frankach. Kredyty w euro także wymagają analizy, zwłaszcza gdy były indeksowane albo denominowane do waluty obcej.

Na czym polega problem z kredytem w euro?

Największy problem w wielu kredytach walutowych nie polegał na samej walucie. Problemem był sposób, w jaki bank przeliczał kwotę kredytu, saldo zadłużenia i raty.

Kredytobiorca często widział atrakcyjną ratę i niższe oprocentowanie, ale nie dostawał jasnej informacji, jak bardzo może wzrosnąć saldo zadłużenia. Do tego bank stosował własne tabele kursowe. W praktyce wysokość zobowiązania zależała nie tylko od rynku, ale również od zasad przyjętych jednostronnie przez bank.

Najczęściej analizowane problemy to:

• niejasne zasady ustalania kursu euro albo franka,
• przeliczanie salda po kursie kupna lub sprzedaży z tabeli banku,
• brak precyzyjnego wzoru, według którego bank wyliczał kurs,
• przerzucenie całego ryzyka kursowego na kredytobiorcę,
• brak rzetelnego wyjaśnienia, jak wzrost kursu wpłynie na saldo i ratę,
• postanowienia, których konsument nie mógł realnie negocjować.

To właśnie te elementy mogą decydować o tym, czy umowa nadaje się do podważenia.

Kredyt w euro a kredyt frankowy – czy to podobny problem?

Tak, ale nie można automatycznie wrzucać wszystkich spraw do jednego worka. Kredyty frankowe są najczęściej opisywane w mediach, bo było ich najwięcej. Nie oznacza to jednak, że kredyt w euro zawsze jest bezpieczny dla banku.

W kredytach euro banki również stosowały mechanizmy przeliczeniowe. Jeżeli mechanizm był niejasny i dawał bankowi zbyt dużą swobodę, umowa może wymagać analizy pod kątem klauzul abuzywnych.

Czy można unieważnić kredyt w euro?

Można, ale tylko wtedy, gdy konkretna umowa daje do tego podstawy. Najczęściej chodzi o niedozwolone postanowienia dotyczące przeliczania waluty, salda kredytu i rat.

Jeśli sąd uzna, że klauzule przeliczeniowe są niedozwolone, może dojść do wniosku, że umowa nie może dalej obowiązywać. Wtedy możliwe jest stwierdzenie nieważności umowy. Skutek jest poważny: strony powinny rozliczyć to, co sobie wzajemnie przekazały.

Dla kredytobiorcy oznacza to zwykle konieczność porównania:

• ile bank wypłacił kapitału,
• ile kredytobiorca już wpłacił,
• czy kredyt jest nadal aktywny,
• czy po rozliczeniu powstaje nadpłata,
• czy można domagać się zwrotu pieniędzy od banku.

To nie jest temat do oceny „na oko”. Tu trzeba policzyć sprawę i sprawdzić dokumenty.

Jakie banki udzielały kredytów w euro?

Kredyty w euro pojawiały się między innymi w umowach zawieranych z takimi bankami jak:

• Deutsche Bank,
• Raiffeisen Bank,
• GE Money Bank,
• Bank BPH,
• Bank Millennium,
• mBank,
• PKO BP,
• Alior Bank,
• Santander Bank Polska lub jego poprzednicy prawni.

Sama nazwa banku nie przesądza jednak wyniku sprawy. Ważny jest wzorzec umowy i konkretne postanowienia. Dwie osoby z tym samym bankiem mogą mieć podobne sprawy, ale nie zawsze identyczne.

Kredyt indeksowany, denominowany czy walutowy – dlaczego to ważne?

Przed podjęciem decyzji trzeba ustalić, jaki typ umowy podpisałeś. To jedna z pierwszych rzeczy, które sprawdza prawnik.

Kredyt indeksowany zwykle był wypłacany w złotówkach, ale jego saldo przeliczano do waluty obcej. Raty były potem wyliczane według mechanizmu walutowego.

Kredyt denominowany często wskazywał kwotę w walucie obcej, ale wypłata następowała w złotówkach. Wtedy problemem mogło być to, że kredytobiorca nie wiedział dokładnie, jaką kwotę w PLN dostanie po przeliczeniu.

Kredyt rzeczywiście walutowy to sytuacja, w której wypłata i spłata były realnie związane z walutą obcą. Takie sprawy też warto analizować, ale ryzyka i argumenty mogą wyglądać inaczej.

To rozróżnienie ma znaczenie. Od niego zależy strategia, roszczenia i sposób liczenia sprawy.

Co możesz zrobić, jeśli masz kredyt w euro?

Najgorsze, co możesz zrobić, to czekać bez sprawdzenia dokumentów. Bank nie powie Ci sam z siebie, że umowa może być wadliwa. To kredytobiorca musi wykonać pierwszy krok.

Na początek przygotuj:

• umowę kredytową,
• regulamin,
• aneks lub aneksy,
• harmonogramy spłat,
• zaświadczenie z banku o historii spłaty,
• potwierdzenia uruchomienia kredytu,
• korespondencję z bankiem, jeśli była prowadzona.

Dopiero po analizie tych dokumentów można odpowiedzieć na pytanie, czy warto iść dalej.

Z praktyki kancelarii

W takich sprawach często powtarza się jeden schemat: kredytobiorca zbyt długo zakłada, że „euro to nie franki, więc nie ma o co walczyć”. To może być kosztowny błąd.

Najczęstsze błędy kredytobiorców

W sprawach kredytów walutowych ludzie najczęściej tracą czas lub pieniądze przez kilka prostych błędów.

• Podpisują ugodę bez analizy. Ugoda może zamknąć drogę do części roszczeń.
• Patrzą tylko na wysokość raty. Rata to nie wszystko. Ważne jest też saldo kredytu.
• Nie zbierają dokumentów. Bez dokumentów nie da się rzetelnie ocenić sprawy.
• Zakładają, że spłacony kredyt kończy temat. Spłata kredytu nie zawsze oznacza koniec roszczeń.
• Porównują się do znajomych. Każda umowa wymaga osobnej analizy.
• Czekają na „idealny moment”. W sprawach bankowych zwlekanie zwykle działa na korzyść banku.

Moja ocena jako pełnomocnika

Warto analizować kredyt w euro, jeżeli w umowie pojawiały się tabele kursowe banku, przeliczenia salda, wypłata w złotówkach albo niejasne zasady ustalania kursu. To są elementy, które mogą mieć znaczenie dla oceny całej umowy.

Największy potencjał widzę w sprawach, w których kredytobiorca:

• zawarł umowę jako konsument,
• nie miał realnego wpływu na treść postanowień walutowych,
• otrzymał kredyt w złotówkach, mimo że saldo było powiązane z euro,
• spłacał raty według kursów ustalanych przez bank,
• nie został jasno poinformowany o skutkach wzrostu kursu,
• spłacił już więcej niż otrzymał od banku.

Nie oznacza to, że każda sprawa jest wygrana. Oznacza to, że wiele spraw warto przynajmniej sprawdzić.

Kiedy NIE iść do sądu?

Nie każda sprawa nadaje się do procesu. To ważne, bo dobry pełnomocnik powinien powiedzieć nie tylko, kiedy walczyć, ale też kiedy uważać.

Do sądu nie warto iść bez wcześniejszej analizy, gdy:

• nie masz umowy i podstawowych dokumentów,
• nie wiadomo, czy działałeś jako konsument,
• kredyt był rzeczywiście wypłacony i spłacany w walucie bez typowych przeliczeń bankowych,
• potencjalna korzyść jest niska w stosunku do kosztów i ryzyka,
• sprawa wymaga dodatkowych dokumentów, których bank jeszcze nie wydał,
• chcesz iść do sądu tylko dlatego, że ktoś znajomy wygrał podobną sprawę.

Najpierw analiza. Dopiero potem decyzja o pozwie.

Co zrobić krok po kroku?

1. Odszukaj umowę i aneksy. Bez tego nie da się ocenić zapisów walutowych.
2. Zamów z banku historię spłat. To potrzebne do wyliczenia roszczeń.
3. Sprawdź, czy kredyt był indeksowany albo denominowany. To wpływa na argumentację.
4. Przeanalizuj mechanizm kursowy. Najważniejsze jest to, czy bank miał swobodę w ustalaniu kursu.
5. Policz, ile faktycznie wpłaciłeś. Sama suma rat często zaskakuje kredytobiorców.
6. Nie podpisuj ugody bez konsultacji. Najpierw sprawdź skutki prawne.
7. Wyślij wezwanie do banku albo przygotuj pozew. Wybór zależy od strategii sprawy.

Ile to trwa?

Sama wstępna analiza dokumentów może być wykonana stosunkowo szybko, jeśli kredytobiorca ma komplet dokumentów. Dłużej trwa uzyskanie zaświadczenia z banku, bo banki wydają je w różnych terminach.

Postępowanie sądowe trwa zwykle dłużej. Czas zależy od sądu, banku, liczby rozpraw, opinii biegłego i tego, czy sprawa zakończy się w pierwszej instancji, czy przejdzie dalej. Dlatego na początku warto ustalić nie tylko szanse, ale też realny plan działania.

Ile to kosztuje?

Koszt zależy od wartości roszczenia, rodzaju sprawy i zakresu pracy. Inaczej wygląda analiza prostej umowy, inaczej prowadzenie całego procesu przeciwko bankowi.

Przed podjęciem decyzji warto ustalić:

• koszt analizy umowy,
• koszt przygotowania wezwania do zapłaty,
• koszt pozwu i reprezentacji w sądzie,
• opłatę sądową,
• możliwe koszty opinii biegłego, jeśli będzie potrzebna,
• ryzyko kosztów w razie przegranej.

Najważniejsze jest porównanie kosztów z potencjalną korzyścią. Właśnie dlatego sama analiza dokumentów jest pierwszym i najbezpieczniejszym krokiem.

Czy spłacony kredyt w euro też można sprawdzić?

Tak. Spłata kredytu nie oznacza automatycznie, że kredytobiorca nie ma już żadnych roszczeń. Jeżeli umowa zawierała niedozwolone postanowienia, a kredytobiorca przez lata płacił raty według mechanizmu narzuconego przez bank, sprawę nadal warto przeanalizować.

Przy kredycie spłaconym szczególnie ważne są historia spłat i dokumenty pokazujące, ile pieniędzy faktycznie trafiło do banku.

Czy warto walczyć z bankiem?

Warto, jeżeli analiza pokazuje realne podstawy do roszczeń. Nie chodzi o samą złość na bank. Chodzi o konkretne zapisy umowy, konkretne rozliczenie i konkretną korzyść dla kredytobiorcy.

Dobrze prowadzona sprawa może prowadzić do:

• stwierdzenia nieważności umowy,
• odzyskania nadpłaconych pieniędzy,
• rozliczenia kredytu po usunięciu wadliwego mechanizmu,
• zmniejszenia salda zadłużenia,
• zatrzymania dalszych działań banku po uzyskaniu zabezpieczenia, jeśli sąd je przyzna.

Każdy z tych wariantów wymaga jednak osobnej oceny. Nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich kredytów w euro.

FAQ – kredyt w euro i kredyt walutowy

Czy kredyt w euro można unieważnić?

Tak, ale tylko wtedy, gdy konkretna umowa zawiera postanowienia, które dają do tego podstawy. Najczęściej chodzi o niejasne mechanizmy przeliczania kursu i salda.

Czy kredyt w euro jest taką samą sprawą jak kredyt frankowy?

Nie zawsze. Mechanizmy mogą być podobne, ale każdą umowę trzeba sprawdzić osobno. Sama waluta nie przesądza wyniku sprawy.

Czy warto sprawdzić spłacony kredyt w euro?

Tak. Spłata kredytu nie musi zamykać drogi do roszczeń. Kluczowe jest to, czy umowa zawierała niedozwolone postanowienia i ile pieniędzy wpłacono do banku.

Ile trwa sprawa o kredyt w euro?

Analiza dokumentów może być szybka, ale proces sądowy zależy od sądu, banku i przebiegu sprawy. Warto przygotować się na dłuższe postępowanie.

Ile kosztuje sprawa przeciwko bankowi?

Koszt zależy od wartości roszczeń i zakresu sprawy. Przed pozwem warto ustalić opłaty, ryzyka i potencjalną korzyść.

Czy warto podpisywać ugodę z bankiem?

Nie bez analizy. Ugoda może być korzystna, ale może też oznaczać rezygnację z większych roszczeń.

Autor: adwokat Łukasz Oleś

– doświadczenie: wieloletnia praktyka w prowadzeniu spraw
– liczba spraw: setki prowadzonych postępowań
– specjalizacja: kredyty walutowe, kredyty frankowe i spory z bankami
– obszar: Śląsk i cała Polska