Jak odrzucić spadek — termin, dokumenty i wzór

Aktualizacja redakcyjna: 7 października 2026 r.

Odrzucenie spadku wymaga złożenia skutecznego oświadczenia przed sądem albo notariuszem. Masz na to co do zasady 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swojego powołania do spadku. W sądzie opłata wynosi 100 zł. Samo wysłanie zwykłego pisma z własnoręcznym podpisem nie wystarczy. Po odrzuceniu jesteś traktowany tak, jakbyś nie dożył otwarcia spadku, dlatego Twój udział może przejść na dzieci lub dalszych spadkobierców.

Masz odziedziczyć długi? Od czego zacząć?

Najpierw ustal, dlaczego zostałeś powołany do spadku. Możesz dziedziczyć na podstawie testamentu, bezpośrednio z ustawy albo dlatego, że osoba znajdująca się przed Tobą w kolejności dziedziczenia odrzuciła spadek.

Następnie zapisz dokładną datę, w której dowiedziałeś się o swoim powołaniu. To ona może zdecydować, czy sześciomiesięczny termin nadal biegnie. Nie zakładaj automatycznie, że termin rozpoczął się w dniu śmierci spadkodawcy.

Sprawdź także, co rzeczywiście wchodzi do spadku. Odrzucenie nie pozwala wybrać tylko niekorzystnych elementów. Rezygnujesz zarówno z długów, jak i z mieszkania, pieniędzy, samochodu, udziałów lub innych praw należących do zmarłego.

Odrzucenie spadku – minimum prawa, które musisz znać

Spadkobierca może przyjąć spadek wprost, przyjąć go z dobrodziejstwem inwentarza albo go odrzucić. Podstawowe zasady wynikają z art. 1012–1024 Kodeksu cywilnego oraz przepisów Kodeksu postępowania cywilnego dotyczących odbierania oświadczeń spadkowych.

Odrzucenie spadku oznacza, że spadkobierca jest traktowany tak, jakby nie dożył chwili śmierci spadkodawcy. Nie otrzymuje majątku i nie odpowiada jako spadkobierca za długi spadkowe. Jego miejsce mogą jednak zająć kolejne osoby, w szczególności dzieci.

Nie można odrzucić spadku pod warunkiem. Nie możesz zastrzec, że odrzucasz go tylko wtedy, gdy zadłużenie przekroczy określoną kwotę. Nie można też odrzucić spadku „na rzecz” konkretnego członka rodziny.

Jak odrzucić spadek krok po kroku?

Krok 1. Ustal, czy dziedziczysz z ustawy, czy z testamentu

Sprawdź, czy istnieje testament oraz jakie osoby dziedziczą z ustawy. Jeżeli zostałeś powołany dopiero po odrzuceniu spadku przez innego członka rodziny, ustal, kiedy dowiedziałeś się o tej okoliczności.

Krok 2. Oblicz termin

Termin wynosi 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swojego powołania. Zachowaj pisma sądowe, wiadomości od rodziny, zawiadomienia od notariusza i inne dowody potwierdzające datę uzyskania tej informacji.

Krok 3. Sprawdź majątek i zobowiązania

Przejrzyj dokumenty zmarłego, umowy kredytowe, korespondencję z bankami, pisma od komornika, księgi wieczyste i informacje o rachunkach bankowych. Jeżeli stan spadku jest niejasny, porównaj odrzucenie z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Krok 4. Wybierz sąd albo notariusza

Notariusz jest zwykle szybszy, jeżeli masz komplet dokumentów i dostępny termin wizyty. Sąd może być bezpieczniejszym rozwiązaniem, gdy termin wkrótce upływa, ponieważ złożenie wniosku o odebranie oświadczenia przed końcem sześciu miesięcy pozwala zachować termin.

Krok 5. Przygotuj dokumenty

Najczęściej potrzebne będą dokument tożsamości, akt zgonu, dokumenty potwierdzające pokrewieństwo, dane pozostałych spadkobierców oraz informacje o testamentach.

Krok 6. Złóż oświadczenie w prawidłowej formie

Oświadczenie można złożyć ustnie przed sądem lub notariuszem albo pisemnie z podpisem urzędowo poświadczonym. Możliwe jest także działanie przez pełnomocnika, ale pełnomocnictwo musi spełniać szczególne wymagania formalne.

Krok 7. Sprawdź sytuację dzieci

Jeżeli masz dzieci, ustal, czy po Twoim odrzuceniu spadku wejdą one do dziedziczenia. Odrzucenie dokonane przez rodzica nie obejmuje automatycznie dziecka.

Krok 8. Zachowaj potwierdzenie

Zachowaj potwierdzenie złożenia wniosku, dowód opłaty, odpis protokołu sądowego albo dokument sporządzony przez notariusza. Mogą być potrzebne w późniejszym postępowaniu lub w kontakcie z wierzycielami.

Jak liczyć termin 6 miesięcy na odrzucenie spadku?

Termin rozpoczyna się w dniu, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania do spadku. Chodzi nie tylko o wiedzę o śmierci, lecz także o świadomość, że dana osoba rzeczywiście została powołana do dziedziczenia.

Małżonek i dzieci zmarłego

W przypadku najbliższej rodziny termin często rozpoczyna się w dniu uzyskania informacji o śmierci. Nie jest to jednak reguła, którą można zastosować automatycznie w każdej sprawie, zwłaszcza gdy istnieje testament albo spadkobierca nie wiedział o swoim pokrewieństwie lub treści rozrządzenia.

Dalsi krewni

Rodzeństwo, siostrzeńcy, bratankowie albo inni dalsi krewni mogą zostać powołani do spadku dopiero po odrzuceniu go przez osoby znajdujące się przed nimi w ustawowej kolejności. Ich termin może rozpocząć się później niż data śmierci.

Spadkobierca testamentowy

W przypadku testamentu znaczenie może mieć dzień, w którym spadkobierca dowiedział się o istnieniu i treści testamentu oraz o tym, że został w nim powołany.

Co się stanie po przekroczeniu terminu?

Jeżeli nie złożysz oświadczenia w terminie, spadek zostanie przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza. Odpowiedzialność za długi jest wtedy ograniczona do wartości stanu czynnego spadku, ale nadal mogą być potrzebne dodatkowe czynności związane z wykazem lub spisem inwentarza.

Jeżeli termin już minął, nie zakładaj od razu, że sprawa jest zamknięta. W szczególnych sytuacjach związanych z błędem albo groźbą można analizować uchylenie się od skutków niezłożenia oświadczenia. Więcej wyjaśniamy w artykule odrzucenie spadku po terminie – kiedy można jeszcze działać.

Odrzucenie spadku w sądzie czy u notariusza?

Do jakiego sądu złożyć wniosek?

Oświadczenie może odebrać sąd rejonowy właściwy dla miejsca zamieszkania lub pobytu osoby składającej oświadczenie. Można je również złożyć przed sądem spadku w toku postępowania dotyczącego stwierdzenia nabycia spadku.

Czy trzeba osobiście pojawić się w sądzie?

Jeżeli składasz wniosek o odebranie ustnego oświadczenia, sąd wyznaczy posiedzenie. Możliwe jest także złożenie pisemnego oświadczenia z podpisem urzędowo poświadczonym albo działanie przez prawidłowo umocowanego pełnomocnika.

Jakie dokumenty są potrzebne do odrzucenia spadku?

Dokładna lista zależy od sytuacji i sposobu złożenia oświadczenia. Najczęściej przygotuj:

• dowód osobisty lub inny dokument tożsamości,
• odpis aktu zgonu spadkodawcy,
• dane ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy,
• akt urodzenia albo małżeństwa potwierdzający pokrewieństwo,
• testament, jeżeli jest znany lub znajduje się w Twoim posiadaniu,
• dane znanych spadkobierców ustawowych,
• informacje o wszystkich znanych testamentach i miejscu ich przechowywania,
• potwierdzenie uiszczenia opłaty sądowej,
• dokumenty dotyczące małoletnich dzieci, jeżeli sprawa ich dotyczy,
• pełnomocnictwo w wymaganej formie, jeżeli działa pełnomocnik.

Przed wizytą u notariusza skontaktuj się z wybraną kancelarią i potwierdź listę wymaganych dokumentów. Brak aktu stanu cywilnego albo danych spadkodawcy może uniemożliwić dokonanie czynności podczas umówionej wizyty.

Co powinno zawierać oświadczenie o odrzuceniu spadku?

Oświadczenie powinno jednoznacznie wskazywać, że odrzucasz spadek po określonej osobie. Należy podać dane spadkodawcy, datę i miejsce śmierci, ostatnie miejsce zwykłego pobytu oraz tytuł powołania do spadku.

Osoba składająca oświadczenie podaje również informacje o znanych spadkobiercach ustawowych oraz wszystkich znanych testamentach, nawet jeżeli uważa któryś z nich za nieważny.

Wzór treści oświadczenia o odrzuceniu spadku

Ja, [imię i nazwisko], PESEL [numer PESEL], oświadczam, że odrzucam spadek po [imię i nazwisko spadkodawcy], zmarłym/zmarłej dnia [data śmierci] w [miejsce śmierci], którego/której ostatnim miejscem zwykłego pobytu było [miejscowość], do którego/której zostałem/zostałam powołany/powołana na podstawie [ustawy/testamentu].

O tytule mojego powołania do spadku dowiedziałem/dowiedziałam się dnia [data].

Znani mi spadkobiercy ustawowi: [imiona, nazwiska, adresy i stopień pokrewieństwa].

Znane mi testamenty: [brak znanych testamentów / opis testamentu, jego treści i miejsca przechowywania].

Wzór wniosku do sądu o odebranie oświadczenia

[miejscowość], dnia [dd.mm.rrrr]

Sąd Rejonowy w [miasto]
[Wydział Cywilny]
[adres sądu]

Wnioskodawca:
[imię i nazwisko]
[adres zamieszkania]
PESEL: [numer PESEL]

WNIOSEK O ODEBRANIE OŚWIADCZENIA O ODRZUCENIU SPADKU

Wnoszę o odebranie ode mnie oświadczenia o odrzuceniu spadku po [imię i nazwisko spadkodawcy], zmarłym/zmarłej dnia [data śmierci] w [miejsce śmierci], którego/której ostatnim miejscem zwykłego pobytu było [miejscowość].

Oświadczam, że odrzucam spadek po wyżej wskazanym spadkodawcy, do którego zostałem/zostałam powołany/powołana na podstawie [ustawy/testamentu].

UZASADNIENIE

Spadkodawca [imię i nazwisko] zmarł dnia [data]. O tytule mojego powołania do spadku dowiedziałem/dowiedziałam się dnia [data], ponieważ [krótki opis okoliczności]. Wniosek składam przed upływem sześciomiesięcznego terminu.

Znani mi spadkobiercy ustawowi:
1. [imię, nazwisko, adres, stopień pokrewieństwa]
2. [imię, nazwisko, adres, stopień pokrewieństwa]

Znane mi testamenty:
[brak znanych testamentów / opis testamentu i miejsca jego przechowywania]

[czytelny podpis]

Załączniki:
1. odpis aktu zgonu spadkodawcy;
2. dokument potwierdzający pokrewieństwo lub tytuł powołania;
3. potwierdzenie uiszczenia opłaty sądowej w wysokości 100 zł;
4. [pozostałe dokumenty].

Wzór trzeba dostosować do konkretnej sprawy. Inaczej wygląda sytuacja spadkobiercy testamentowego, inaczej dalszego krewnego powołanego po odrzuceniu spadku przez bliższą rodzinę, a jeszcze inaczej rodzica działającego w imieniu dziecka.

Jakie są skutki odrzucenia spadku?

Po skutecznym odrzuceniu spadku jesteś traktowany tak, jakbyś nie dożył jego otwarcia. Oznacza to, że:

• nie otrzymujesz majątku należącego do spadku,
• nie odpowiadasz jako spadkobierca za długi spadkowe,
• Twój udział może przypaść dzieciom albo dalszym spadkobiercom,
• nie możesz dowolnie wskazać osoby, która przejmie udział,
• co do zasady nie możesz później odwołać złożonego oświadczenia.

Jeżeli brak jest innych spadkobierców ustawowych, spadek przypada co do zasady gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. Skarb Państwa dziedziczy między innymi wtedy, gdy ostatniego miejsca zamieszkania w Polsce nie można ustalić albo znajdowało się ono za granicą.

Odrzucenie spadku a przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza

Więcej o wyborze właściwego rozwiązania przeczytasz w artykule spadek z długami – czy zawsze warto go odrzucić.

Odrzucenie spadku w imieniu małoletniego dziecka

Odrzucenie spadku przez rodzica nie powoduje automatycznie odrzucenia go przez dziecko. Dziecko może zostać powołane do dziedziczenia właśnie dlatego, że rodzic złożył własne oświadczenie.

Po zmianach prawa zgoda sądu opiekuńczego nie jest potrzebna w każdym przypadku. Możliwość samodzielnego działania rodziców zależy jednak od spełnienia warunków ustawowych, w szczególności od sposobu powołania dziecka oraz zgodnego działania osób wykonujących władzę rodzicielską.

Zezwolenie sądu może nadal być wymagane między innymi wtedy, gdy dziecko zostało powołane bezpośrednio w testamencie, rodzice nie są zgodni albo sytuacja nie spełnia warunków ustawowego wyjątku.

Jeżeli uzyskanie zezwolenia jest konieczne, na czas postępowania sądowego bieg terminu do złożenia oświadczenia w imieniu dziecka ulega zawieszeniu.

Odrzucenie spadku a zrzeczenie się dziedziczenia

Odrzucenie spadku i zrzeczenie się dziedziczenia to dwie różne czynności.

• Odrzucenie spadku następuje po śmierci spadkodawcy i jest dokonywane przez osobę powołaną do dziedziczenia.
• Zrzeczenie się dziedziczenia jest umową zawieraną ze spadkodawcą jeszcze za jego życia i wymaga aktu notarialnego.

Nie można odrzucić spadku na rzecz brata, siostry, małżonka ani innej wybranej osoby. O tym, kto dziedziczy po odrzuceniu, decyduje testament albo ustawowa kolejność dziedziczenia.

Kiedy nie odrzucać spadku?

Odrzucenie nie zawsze jest najlepszą decyzją. Najpierw porównaj możliwe aktywa i zobowiązania. Sam fakt istnienia kredytu albo zaległości nie oznacza jeszcze, że spadek ma ujemną wartość.

Nie podejmuj decyzji automatycznie, gdy:

• w spadku znajduje się nieruchomość o wartości wyższej niż zadłużenie,
• część zobowiązań jest sporna, przedawniona albo zabezpieczona ubezpieczeniem,
• nie znasz jeszcze pełnego składu majątku,
• przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza może wystarczająco ograniczyć odpowiedzialność,
• odrzucenie przeniesie problem na małoletnie dzieci,
• spadek obejmuje prawa, których wartości jeszcze nie ustaliłeś.

Najczęstsze błędy przy odrzuceniu spadku

• liczenie sześciu miesięcy automatycznie od dnia śmierci,
• czekanie do ostatnich dni terminu,
• wysłanie zwykłego pisma z niepoświadczonym podpisem,
• brak informacji o znanych spadkobiercach i testamentach,
• założenie, że odrzucenie przez rodzica obejmuje dziecko,
• mylenie odrzucenia spadku ze zrzeczeniem się dziedziczenia,
• próba odrzucenia spadku na rzecz konkretnej osoby,
• rezygnacja ze spadku bez sprawdzenia wartości aktywów,
• brak dowodu złożenia wniosku albo oświadczenia,
• ignorowanie pism od wierzycieli po przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Kiedy NIE iść do sądu?

Sąd nie zawsze jest najszybszą drogą. Notariusz może być praktyczniejszy, jeżeli:

• masz komplet wymaganych dokumentów,
• termin nie upływa w najbliższych dniach,
• sprawa nie wymaga uzyskania dodatkowego rozstrzygnięcia sądu,
• zależy Ci na przeprowadzeniu czynności podczas jednej wizyty.

Sąd warto wybrać, gdy sześciomiesięczny termin jest bliski końca, trwa już postępowanie spadkowe albo chcesz zabezpieczyć termin poprzez szybkie złożenie wniosku.

Ile kosztuje i ile trwa odrzucenie spadku?

Ile kosztuje odrzucenie spadku w sądzie?

Opłata od wniosku o odebranie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku wynosi 100 zł. Dodatkowe wydatki mogą obejmować odpisy aktów stanu cywilnego, tłumaczenia, pełnomocnictwo lub wynagrodzenie pełnomocnika.

Ile kosztuje odrzucenie spadku u notariusza?

Do kosztu czynności notarialnej mogą zostać doliczone VAT, opłaty za wypisy oraz należności za inne czynności lub dokumenty. Przed wizytą poproś kancelarię notarialną o podanie całkowitego kosztu.

Ile trwa odrzucenie spadku?

U notariusza formalność może zostać zakończona podczas jednej wizyty, jeżeli masz komplet dokumentów. W sądzie czas oczekiwania zależy od obciążenia wydziału i może wynieść od kilku tygodni do kilku miesięcy.

Najważniejsze jest złożenie prawidłowego wniosku przed upływem sześciomiesięcznego terminu. Późniejsza data posiedzenia sądu nie przekreśla skuteczności działania.

Co sprawdzić w swojej sytuacji?

Do zachowania terminu służy wniosek do sądu o odebranie oświadczenia, a nie dowolny wniosek spadkowy ani rezerwacja wizyty u notariusza. Odrzucenie i zrzeczenie się dziedziczenia są różnymi czynnościami. Regułę milczącego przyjęcia z dobrodziejstwem inwentarza stosuje się do spadków otwartych od 18 października 2015 r.

Najczęstsze pytania

Ile czasu mam na odrzucenie spadku?

Co do zasady masz 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swojego powołania do spadku. Termin nie zawsze rozpoczyna się w dniu śmierci spadkodawcy.

Ile kosztuje odrzucenie spadku?

Opłata od wniosku składanego do sądu wynosi 100 zł. U notariusza końcowy koszt zależy od taksy, VAT, liczby wypisów i ewentualnych dodatkowych czynności.

Ile trwa odrzucenie spadku?

U notariusza czynność może zostać wykonana podczas jednej wizyty. W sądzie czas zależy od terminu posiedzenia, ale złożenie wniosku przed końcem sześciu miesięcy pozwala zachować termin.

Czy warto odrzucić spadek?

Odrzucenie może być korzystne, gdy długi prawdopodobnie przewyższają wartość aktywów. Przed decyzją sprawdź jednak majątek, zobowiązania oraz osoby, które mogą zacząć dziedziczyć w Twoje miejsce.

Czy można wycofać odrzucenie spadku?

Co do zasady nie. W wyjątkowych sytuacjach można próbować uchylić się od skutków oświadczenia złożonego pod wpływem błędu lub groźby, ale wymaga to postępowania przed sądem.

Czy zwykłe pismo wystarczy?

Nie. Oświadczenie składa się przed sądem lub notariuszem. Pismo może być skuteczne, jeżeli podpis został urzędowo poświadczony, a treść spełnia wymagania prawne.

Czy dzieci dziedziczą po odrzuceniu spadku przez rodzica?

Tak, dzieci mogą wejść w miejsce rodzica. Rodzic powinien więc od razu sprawdzić, czy potrzebne będzie również złożenie oświadczenia w imieniu dziecka.

Co się stanie, jeśli nie odrzucę spadku w terminie?

Spadek zostanie przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza. Odpowiedzialność za długi będzie ograniczona wartością stanu czynnego spadku, ale mogą być potrzebne dalsze formalności.

Wróć do przewodnika po spadkach i zachowku.

Źródła

• Kodeks cywilny — dziedziczenie, testamenty, zachowek i długi
• Kodeks rodzinny i opiekuńczy — art. 101
• Nowelizacja spadkowa z 2023 r.
• Maksymalne stawki taksy notarialnej — § 8 i § 10a

Autor: adwokat Łukasz Oleś. Sprawy spadkowe — Katowice, Śląsk i cała Polska.