Odszkodowanie za opóźnioną diagnozę nowotworu – co trzeba wiedzieć?

Opóźniona diagnoza nowotworu może być podstawą do odszkodowania, zadośćuczynienia, renty albo roszczeń rodziny po śmierci pacjenta. Najczęściej chodzi o sytuacje, w których lekarz zlekceważył objawy, nie zlecił koniecznych badań, błędnie odczytał wynik albo nie przekazał pacjentowi informacji o niepokojącym rozpoznaniu. Takie sprawy są trudne, bo wymagają nie tylko dokumentacji medycznej, ale też opinii lekarzy specjalistów. Dobrze przygotowana sprawa zaczyna się więc nie od pozwu, ale od sprawdzenia, czy da się wykazać błąd diagnostyczny i jego wpływ na rokowania.

Spis treści

• kiedy opóźniona diagnoza nowotworu jest błędem medycznym
• na jakiej podstawie można domagać się odszkodowania
• jakie sytuacje mogą świadczyć o zaniedbaniu diagnostycznym
• jakie roszczenia przysługują pacjentowi i rodzinie
• czy można dochodzić roszczeń za utratę szansy na wyleczenie
• jakie dowody są najważniejsze
• najczęstsze błędy pacjentów
• kiedy nie iść do sądu
• co zrobić krok po kroku
• ile trwa i ile kosztuje sprawa

Kiedy opóźniona diagnoza nowotworu jest błędem medycznym?

Nie każda późna diagnoza raka oznacza automatycznie błąd medyczny. Nowotwory bywają trudne do wykrycia, mogą długo nie dawać jednoznacznych objawów, a niektóre wyniki badań wymagają pogłębionej interpretacji. Odpowiedzialność placówki medycznej pojawia się dopiero wtedy, gdy można wykazać, że lekarz lub szpital postąpił niezgodnie z aktualną wiedzą medyczną albo zaniechał działań, które w danej sytuacji były konieczne.

Najczęściej chodzi o błąd diagnostyczny. To sytuacja, w której lekarz nie rozpoznał choroby, choć objawy, wywiad, wyniki badań albo obraz kliniczny powinny prowadzić do dalszej diagnostyki. Błąd może polegać również na tym, że pacjent został uspokojony mimo niepokojących wyników, nie dostał skierowania do specjalisty albo wynik badania nie został mu przekazany na czas.

Na jakiej podstawie można domagać się odszkodowania?

Roszczenia za opóźnioną diagnozę nowotworu najczęściej opierają się na odpowiedzialności cywilnej lekarza, szpitala, poradni albo ich ubezpieczyciela. W praktyce trzeba wykazać cztery elementy:

• błąd lub zaniedbanie diagnostyczne,
• szkodę po stronie pacjenta,
• związek między opóźnieniem diagnozy a skutkami zdrowotnymi,
• winę albo nieprawidłowe działanie osoby lub placówki odpowiedzialnej za diagnostykę.

Podstawą roszczeń mogą być w szczególności przepisy o czynach niedozwolonych, naprawieniu szkody na osobie i zadośćuczynieniu za krzywdę. W praktyce jednak sama podstawa prawna nie wygrywa sprawy. Decyduje dokumentacja medyczna, chronologia zdarzeń i opinia biegłych.

Jeżeli chcesz zobaczyć szersze zasady odpowiedzialności za błąd medyczny, sprawdź także: odszkodowanie za błąd medyczny.

Jakie sytuacje mogą świadczyć o zaniedbaniu diagnostycznym?

W sprawach o opóźnioną diagnozę raka powtarzają się podobne schematy. Pacjent przez wiele miesięcy zgłasza objawy, ale słyszy, że „to stres”, „to stan zapalny”, „to wiek” albo „proszę obserwować”. Problem zaczyna się wtedy, gdy lekarz nie weryfikuje tych założeń badaniami.

O zaniedbaniu mogą świadczyć między innymi:

• zlekceważenie objawów zgłaszanych przez pacjenta,
• brak skierowania na badania obrazowe, laboratoryjne lub specjalistyczne,
• brak skierowania na biopsję mimo podejrzenia zmiany nowotworowej,
• błędna interpretacja wyniku USG, RTG, TK, rezonansu, mammografii lub histopatologii,
• brak diagnostyki różnicowej przy objawach alarmowych,
• opóźnienie w przekazaniu wyniku badania pacjentowi lub lekarzowi prowadzącemu,
• brak kontroli po niejednoznacznym wyniku badania,
• prowadzenie leczenia objawowego bez szukania przyczyny dolegliwości.

Jeżeli problem dotyczy nie tylko nowotworu, ale szerzej błędnej diagnozy lekarskiej, pomocny może być również artykuł: błąd w diagnozie lekarskiej. Ten tekst dotyczy natomiast konkretnie opóźnionego rozpoznania choroby nowotworowej i roszczeń związanych z utratą szansy na leczenie.

Opóźnienie niezawinione a błąd lekarza

To bardzo ważne rozróżnienie. Pacjent może czuć, że diagnoza przyszła za późno, ale sąd będzie badał, czy w tamtym momencie lekarz miał podstawy, aby zlecić dalszą diagnostykę. Liczy się nie to, co wiadomo dzisiaj, po rozpoznaniu raka, ale to, co było dostępne lekarzowi w dacie wizyty, badania albo konsultacji.

Przykład: jeżeli pacjent miał niepokojące objawy, szybki spadek masy ciała, krwawienia, zmianę w badaniu obrazowym albo obciążony wywiad rodzinny, a mimo to przez długi czas nie skierowano go na dalszą diagnostykę, sprawa może mieć podstawy. Jeśli jednak objawy były nieswoiste, badania nie dawały sygnałów alarmowych, a lekarz działał zgodnie ze standardem, samo późne rozpoznanie może nie wystarczyć.

Jakie roszczenia przysługują pacjentowi i rodzinie?

Zakres roszczeń zależy od tego, jakie skutki wywołało opóźnienie diagnozy. Inaczej wygląda sprawa, w której pacjent wymagał bardziej agresywnego leczenia, inaczej sprawa trwałej niezdolności do pracy, a jeszcze inaczej sprawa śmierci pacjenta.

Pacjent może dochodzić między innymi:

• zadośćuczynienia za ból, cierpienie, stres i pogorszenie jakości życia,
• odszkodowania za koszty leczenia, prywatnych wizyt, leków, dojazdów i opieki,
• zwrotu utraconych zarobków, jeżeli choroba lub leczenie wyłączyły go z pracy,
• renty, jeżeli utracił zdolność do pracy albo wymaga stałej pomocy,
• ustalenia odpowiedzialności na przyszłość, gdy skutki zdrowotne mogą się rozwijać.

Jeżeli pacjent zmarł, najbliżsi mogą rozważyć roszczenia związane ze śmiercią osoby bliskiej, w tym zadośćuczynienie, odszkodowanie, rentę alimentacyjną lub zwrot kosztów leczenia i pogrzebu. W takich sprawach najtrudniejsze jest zwykle wykazanie, że wcześniejsze rozpoznanie realnie zmieniałoby rokowanie albo przebieg leczenia.

Czy można dostać odszkodowanie za utratę szansy na wyleczenie?

Tak, ale to jedna z trudniejszych części sprawy. W onkologii często nie da się powiedzieć, że wcześniejsza diagnoza na pewno doprowadziłaby do pełnego wyleczenia. Można jednak wykazywać, że opóźnienie zmniejszyło szanse pacjenta. To może dotyczyć na przykład przejścia choroby do wyższego stadium, konieczności zastosowania bardziej obciążającego leczenia, utraty możliwości leczenia oszczędzającego albo skrócenia przewidywanego czasu przeżycia.

W praktyce sąd będzie pytał biegłych o to, jak wyglądały rokowania przy wcześniejszym rozpoznaniu i jak zmieniły się po opóźnieniu. Dlatego w tego typu sprawach bardzo ważne są daty: pierwsze objawy, pierwsza wizyta, pierwsze badanie, wynik badania, skierowanie, rozpoznanie, rozpoczęcie leczenia.

Jakie dowody są najważniejsze?

W sprawach o opóźnioną diagnozę nowotworu dowody muszą pokazać nie tylko to, że pacjent zachorował, ale przede wszystkim to, że wcześniej były sygnały wymagające reakcji. Najważniejsza jest dokumentacja medyczna.

Warto zabezpieczyć:

• historię choroby z poradni POZ, poradni specjalistycznych i szpitali,
• wyniki badań laboratoryjnych, obrazowych i histopatologicznych,
• skierowania, opisy konsultacji i karty informacyjne leczenia szpitalnego,
• dokumentację z leczenia onkologicznego, chemioterapii, radioterapii lub operacji,
• korespondencję z placówką, wyniki odebrane elektronicznie i potwierdzenia wizyt,
• rachunki za leczenie, leki, dojazdy, opiekę i rehabilitację,
• zaświadczenia o niezdolności do pracy oraz dokumenty dotyczące utraconych dochodów.

Nie warto opierać sprawy wyłącznie na relacji pacjenta. Relacja jest ważna, ale sąd i ubezpieczyciel będą patrzeć przede wszystkim na dokumenty oraz opinię biegłych.

Rola opinii biegłego w sprawie o opóźnioną diagnozę raka

Bez opinii medycznej taka sprawa jest bardzo trudna. Biegły ocenia, czy lekarz powinien był wcześniej zlecić badania, czy wynik został prawidłowo opisany, czy diagnostyka była zgodna z wiedzą medyczną i czy opóźnienie miało wpływ na sytuację pacjenta.

W zależności od rodzaju nowotworu znaczenie mogą mieć opinie onkologa, radiologa, patomorfologa, chirurga, ginekologa, pulmonologa, gastroenterologa lub innego specjalisty. W niektórych sprawach potrzebna jest więcej niż jedna specjalizacja.

Najczęstsze błędy pacjentów

To są błędy, które najczęściej osłabiają sprawę jeszcze przed jej rozpoczęciem:

• zbyt późne pobranie pełnej dokumentacji medycznej,
• opieranie roszczenia tylko na emocjach, bez analizy medycznej,
• brak chronologii wizyt i badań,
• pomijanie wcześniejszych objawów zgłaszanych lekarzowi,
• niedokumentowanie kosztów leczenia i opieki,
• żądanie przypadkowej kwoty bez wyliczenia szkody,
• zbyt szybkie podpisanie ugody z ubezpieczycielem,
• czekanie do ostatniej chwili, gdy pojawia się ryzyko przedawnienia.

Moja ocena jako pełnomocnika

Sprawy o opóźnioną diagnozę nowotworu mają sens wtedy, gdy w dokumentacji widać konkretny punkt zwrotny: objaw, wynik, badanie albo konsultację, po których lekarz powinien był pogłębić diagnostykę. Im wyraźniejszy ten moment, tym większa szansa na wykazanie odpowiedzialności.

Największy potencjał mają sprawy, w których:

• pacjent wielokrotnie zgłaszał objawy alarmowe,
• wynik badania był niepokojący, ale nie podjęto dalszych działań,
• placówka nie przekazała wyniku na czas,
• zastosowano leczenie objawowe mimo narastających dolegliwości,
• po opóźnieniu doszło do znacznego pogorszenia rokowania lub zakresu leczenia.

Najwięcej osób traci na tym, że skupia się tylko na wysokości odszkodowania. Tymczasem najpierw trzeba odpowiedzieć na pytanie: czy da się wykazać błąd i związek przyczynowy. Dopiero potem wylicza się roszczenia.

Kiedy nie iść do sądu?

Nie każda sprawa powinna od razu trafić do sądu. Czasem lepszym krokiem jest najpierw analiza dokumentacji, reklamacja do placówki, zgłoszenie szkody do ubezpieczyciela albo próba uzyskania opinii medycznej.

Do sądu nie warto iść pochopnie, gdy:

• nie ma pełnej dokumentacji medycznej,
• nie wiadomo, jaki dokładnie błąd zarzucamy lekarzowi,
• nie da się wskazać, jak opóźnienie wpłynęło na leczenie lub rokowania,
• pacjent nie poniósł uchwytnej szkody ani krzywdy możliwej do wykazania,
• sprawa wymaga najpierw opinii specjalisty, a nie pozwu.

W niektórych sprawach można też rozważyć ścieżkę pozasądową, w tym zgłoszenie do ubezpieczyciela placówki. Jeżeli zdarzenie dotyczy leczenia szpitalnego i spełnia ustawowe warunki, osobno można sprawdzić możliwość skorzystania z Funduszu Kompensacyjnego Zdarzeń Medycznych. To jednak nie zawsze zastępuje proces cywilny i wymaga osobnej oceny.

Co zrobić krok po kroku?

Jeżeli podejrzewasz, że diagnoza nowotworu była opóźniona przez błąd lekarza lub placówki, działaj w uporządkowany sposób.

1. pobierz pełną dokumentację medyczną ze wszystkich placówek,
2. ułóż chronologię objawów, wizyt, badań i wyników,
3. zaznacz momenty, w których lekarz mógł zlecić dalszą diagnostykę,
4. zabezpiecz rachunki, faktury i dokumenty dotyczące utraconych dochodów,
5. nie podpisuj ugody bez analizy skutków zdrowotnych i przyszłych kosztów leczenia,
6. skonsultuj dokumentację z prawnikiem prowadzącym sprawy błędów medycznych,
7. ustal, czy potrzebna jest prywatna opinia specjalisty przed zgłoszeniem roszczeń,
8. dopiero potem wybierz ścieżkę: zgłoszenie do ubezpieczyciela, negocjacje, fundusz kompensacyjny albo pozew.

Ile trwa i ile kosztuje sprawa?

Sprawy o opóźnioną diagnozę nowotworu nie należą do szybkich. Sama analiza dokumentacji może zająć czas, bo często trzeba zebrać materiały z kilku placówek. Postępowanie sądowe zwykle wymaga opinii biegłych, a to wydłuża sprawę.

Koszty zależą od wybranej ścieżki. W sprawie sądowej znaczenie ma wartość dochodzonych roszczeń, opłata od pozwu, koszty opinii biegłych i koszty pełnomocnika. W sprawach pozasądowych koszty mogą być niższe, ale nie zawsze ubezpieczyciel uzna odpowiedzialność bez procesu.

Najczęstsze pytania

Czy za opóźnioną diagnozę nowotworu zawsze należy się odszkodowanie?

Nie. Odszkodowanie jest możliwe wtedy, gdy opóźnienie wynikało z błędu lub zaniedbania diagnostycznego i miało wpływ na sytuację pacjenta. Sama późna diagnoza nie wystarcza.

Co trzeba udowodnić w sprawie o opóźnioną diagnozę raka?

Trzeba wykazać błąd diagnostyczny, szkodę, związek przyczynowy oraz nieprawidłowe działanie lekarza, szpitala lub poradni. Najważniejsze są dokumentacja medyczna, chronologia leczenia i opinia biegłych.

Jakie roszczenia może zgłosić pacjent?

Pacjent może dochodzić zadośćuczynienia, odszkodowania za koszty leczenia i utracone zarobki, renty oraz ustalenia odpowiedzialności na przyszłość, jeżeli skutki choroby mogą się rozwijać.

Czy rodzina może dochodzić roszczeń po śmierci pacjenta?

Tak, jeżeli śmierć pacjenta pozostaje w związku z opóźnioną diagnozą. Najbliżsi mogą rozważyć między innymi zadośćuczynienie, odszkodowanie, rentę i zwrot kosztów leczenia lub pogrzebu.

Czy warto iść od razu do sądu?

Nie zawsze. Najpierw warto zebrać dokumentację, ustalić chronologię leczenia i ocenić, czy istnieją podstawy medyczne do zarzutu błędu. Dopiero potem należy wybrać ścieżkę: zgłoszenie do ubezpieczyciela, negocjacje, fundusz kompensacyjny albo pozew.

Jak adwokat może pomóc?

Adwokat prowadzący sprawy o błędy medyczne może pomóc przede wszystkim w ocenie, czy sprawa ma podstawy. To ważne, bo pozew bez wcześniejszej analizy medycznej może narazić pacjenta lub rodzinę na koszty i rozczarowanie.

Pomoc obejmuje między innymi:

• analizę dokumentacji medycznej,
• ustalenie chronologii błędu diagnostycznego,
• ocenę możliwych roszczeń pacjenta lub rodziny,
• przygotowanie zgłoszenia szkody do ubezpieczyciela,
• negocjacje z placówką lub ubezpieczycielem,
• przygotowanie pozwu i reprezentację w sądzie,
• weryfikację opinii biegłych i zgłaszanie zarzutów do opinii.

W sprawach onkologicznych ważne jest spokojne podejście. Trzeba oddzielić dramat diagnozy od tego, co da się udowodnić. Dopiero wtedy można realnie ocenić szanse na odszkodowanie, zadośćuczynienie lub rentę.

Autor: adwokat Łukasz Oleś

– doświadczenie: wieloletnia praktyka w prowadzeniu spraw
– liczba spraw: setki prowadzonych postępowań
– specjalizacja: sprawy o błędy medyczne, odszkodowania i odpowiedzialność placówek medycznych
– obszar: Śląsk i cała Polska