Na dzień 12 czerwca 2026 r. pozasądowy rozwód w USC nie jest dostępny w Polsce. Ustawa, która miała wprowadzić rozwód przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, została zawetowana 30 kwietnia 2026 r. Oznacza to, że małżeństwo nadal może rozwiązać tylko sąd okręgowy. Projekt pozostaje jednak ważny, bo pokazuje możliwy kierunek zmian: szybszą procedurę dla małżonków, którzy są zgodni, nie mają wspólnych małoletnich dzieci i nie chcą sporu o winę.
Spis treści
- czy rozwód w USC jest dziś możliwy?
- dlaczego ludzie szukają rozwodu poza sądem?
- minimum prawa: kto dziś orzeka rozwód?
- co zakładał projekt rozwodu pozasądowego?
- jak miała wyglądać procedura w USC?
- co zmieniło weto Prezydenta?
- co to oznacza w praktyce?
- najczęstsze błędy
- kiedy nie czekać na nowe przepisy?
- co zrobić krok po kroku?
- ile trwa i ile kosztuje rozwód?
- FAQ
Czy rozwód w USC jest dziś możliwy?
Nie. Obecnie w Polsce nie można uzyskać rozwodu w urzędzie stanu cywilnego. Nawet jeśli małżonkowie są zgodni, nie mają wspólnych małoletnich dzieci i chcą zakończyć małżeństwo spokojnie, nie wystarczy wizyta w USC.
Rozwód nadal wymaga sprawy przed sądem okręgowym. Dotyczy to również prostych spraw, w których obie strony chcą rozwodu bez orzekania o winie.
Projekt rozwodu pozasądowego był realnie procedowany i został uchwalony przez Sejm. Nie wszedł jednak w życie, ponieważ ustawa została zawetowana. Dlatego osoba, która dziś planuje rozwód, nie powinna zakładać, że może ominąć sąd.
Największe ryzyko polega na czekaniu „aż wejdą nowe przepisy”. Jeżeli trzeba pilnie uregulować sytuację rodzinną, majątkową albo alimentacyjną, oczekiwanie na niepewną zmianę prawa może tylko przedłużyć problem.
Dlaczego ludzie szukają rozwodu poza sądem?
Wiele osób nie chce wielomiesięcznej sprawy sądowej, przesłuchiwania świadków i opisywania prywatnych konfliktów. Część rozwodów jest naprawdę niesporna. Małżonkowie wiedzą, że związek się zakończył, nie chcą orzekania o winie i chcą tylko formalnie uporządkować sytuację.
Właśnie dlatego pomysł rozwodu w USC wzbudził duże zainteresowanie. Miał odciążyć sądy i dać prostszą ścieżkę osobom, które nie prowadzą sporu o winę, dzieci ani podstawowe skutki rozwodu.
Problem polega na tym, że dobry pomysł nie oznacza jeszcze obowiązującego prawa. Na dziś pytanie nie brzmi: „czy rozwód pozasądowy byłby wygodny?”, ale: „co zrobić teraz, żeby sprawa sądowa była możliwie szybka i bezpieczna?”.
Minimum prawa: kto dziś orzeka rozwód?
Obecnie rozwód orzeka sąd. Podstawą jest trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego. W praktyce chodzi o rozpad trzech więzi: uczuciowej, fizycznej i gospodarczej.
Sąd bada też, czy nie ma przeszkód do rozwodu. Najczęściej chodzi o dobro wspólnych małoletnich dzieci, zasady współżycia społecznego albo sytuację, w której rozwodu żąda małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, a drugi małżonek nie zgadza się na rozwód.
W sprawie bez orzekania o winie sąd nie ustala, kto odpowiada za rozpad małżeństwa. To zwykle upraszcza postępowanie, ale nie zmienia najważniejszej zasady: rozwód nadal musi zostać orzeczony przez sąd.
Co zakładał projekt rozwodu pozasądowego?
Projekt przewidywał, że w określonych sprawach małżeństwo mogłoby zostać rozwiązane przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego. Nie miał to być rozwód dla każdej pary. Chodziło wyłącznie o sprawy zgodne, proste i niesporne.
Zgodnie z założeniami projektu rozwód pozasądowy miał być możliwy, gdy:
- małżonkowie zgodnie chcieli rozwiązać małżeństwo,
- małżeństwo trwało co najmniej rok,
- małżonkowie nie mieli wspólnych małoletnich dzieci,
- między małżonkami nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia,
- nie toczyła się już sprawa o rozwód, separację albo unieważnienie małżeństwa,
- spełnione były warunki dotyczące obywatelstwa albo miejsca zamieszkania w Polsce.
To oznacza, że nawet gdyby przepisy weszły w życie, rozwód w USC nie zastąpiłby wszystkich spraw rozwodowych. Spory o dzieci, alimenty, winę czy bardziej skomplikowane skutki rozstania nadal wymagałyby drogi sądowej.
Jak miała wyglądać procedura w USC?
Procedura miała mieć dwa etapy. Nie byłby to rozwód „od ręki” przy jednej wizycie w urzędzie.
Najpierw małżonkowie mieli wspólnie stawić się w USC i złożyć pisemne zapewnienia, że spełniają warunki rozwodu pozasądowego. Samo złożenie zapewnień nie kończyłoby jeszcze małżeństwa.
Po upływie co najmniej miesiąca małżonkowie mieli ponownie stawić się w urzędzie i złożyć zgodne oświadczenia o rozwiązaniu małżeństwa. Zapewnienia miały być ważne przez 6 miesięcy.
Rozwód miał stać się skuteczny po dokonaniu odpowiedniej wzmianki w akcie małżeństwa.
Ile miał kosztować rozwód pozasądowy?
Projekt przewidywał opłaty urzędowe: 300 zł za pierwszy etap, 300 zł za drugi etap oraz 20 zł opłaty skarbowej za wydanie zaświadczenia. Te opłaty nie obowiązują, ponieważ przepisy nie weszły w życie.
Co zmieniło weto Prezydenta?
Weto zatrzymało wejście w życie ustawy wprowadzającej rozwód pozasądowy. W praktyce oznacza to, że nie powstała nowa ścieżka rozwodu w USC.
Temat może wrócić w kolejnych pracach parlamentarnych, ale osoba planująca rozwód nie powinna traktować tej procedury jako dostępnej ani pewnej. Dopóki nie ma obowiązującej ustawy, kierownik urzędu stanu cywilnego nie może rozwiązać małżeństwa.
To najważniejsza informacja dla osób, które słyszały, że „od 2027 roku będzie rozwód w urzędzie”. Po wecie nie można bezpiecznie zakładać, że taka data obowiązuje.
Najgorsze, co można zrobić, to wstrzymać wszystkie działania, bo „zaraz będzie rozwód w USC”. Na dziś rozwód pozasądowy nie działa. Jeżeli małżonek zwleka, zmienia zdanie, ukrywa majątek albo pojawia się temat alimentów, czekanie może pogorszyć sytuację.
Co to oznacza w praktyce?
Dla zgodnych małżonków najważniejsze jest dziś przygotowanie sprawy tak, aby sąd miał jak najmniej spornych kwestii do rozstrzygnięcia.
Jeżeli strony nie chcą orzekania o winie, nie mają wspólnych małoletnich dzieci i nie chcą prowadzić sporu majątkowego w ramach rozwodu, sprawa może być znacznie prostsza. Nadal trzeba jednak prawidłowo przygotować pozew, wskazać żądania i dołączyć dokumenty.
W praktyce opóźnienia często nie wynikają z samego faktu, że sprawą zajmuje się sąd. Wynikają z błędów w pozwie, niejasnych żądań, konfliktu o winę, problemów z doręczeniem pisma albo źle opisanej sytuacji rodzinnej.
Jeżeli sprawa ma być możliwie szybka, pomocne mogą być także artykuły: jak przebiega sprawa rozwodowa bez orzekania o winie, koszt adwokata w sprawie rozwodowej oraz pomoc adwokata w sprawie o rozwód.
Z praktyki kancelarii
Sytuacja: małżonkowie byli zgodni, że chcą się rozstać, ale czekali na zapowiadane przepisy o rozwodzie w USC.
Błąd: przez kilka miesięcy nie przygotowali pozwu, nie ustalili dokumentów i nie uporządkowali kwestii majątkowych.
Działanie: po analizie sprawy przygotowano pozew bez orzekania o winie, z prostym opisem trwałego i zupełnego rozkładu pożycia oraz kompletem załączników.
Efekt: sprawa została ustawiona jako niesporna, bez niepotrzebnego eskalowania konfliktu i bez opierania strategii na niepewnej zmianie prawa.
Najczęstsze błędy przy temacie rozwodu pozasądowego
Temat rozwodu w USC wywołał wiele nieporozumień. Najczęstsze błędy to:
- przekonanie, że rozwód w USC już obowiązuje,
- czekanie na nowe przepisy bez sprawdzenia aktualnego stanu prawnego,
- mylenie zgodnego rozwodu z automatycznym rozwodem,
- zakładanie, że brak dzieci zawsze oznacza prostą sprawę,
- pomijanie kwestii alimentów między małżonkami,
- łączenie rozwodu z trudnym podziałem majątku, choć może to wydłużyć postępowanie,
- wysyłanie do sądu pozwu przygotowanego na szybko, bez jasnych żądań.
Moja ocena jako pełnomocnika
Pomysł rozwodu pozasądowego mógł być korzystny dla części małżonków. Szczególnie dla tych, którzy od dawna żyją osobno, nie mają wspólnych małoletnich dzieci i naprawdę zgodnie chcą zakończyć małżeństwo.
Nie byłby jednak dobrym rozwiązaniem dla każdej sprawy. Tam, gdzie występuje presja, zależność finansowa, przemoc, spór o winę, alimenty albo majątek, obecność sądu może być zabezpieczeniem, a nie przeszkodą.
Najwięcej osób traci czas nie przez sam sąd, ale przez błędne założenie, że „sprawa jest prosta”. Prosty rozwód też wymaga dobrego przygotowania.
Kiedy nie czekać na nowe przepisy?
Nie warto czekać na rozwód w USC, jeśli sprawa wymaga realnego działania już teraz. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w których druga strona zmienia zdanie, pojawia się presja albo trzeba szybko uporządkować skutki rozstania.
Nie warto odkładać decyzji, gdy:
- małżonkowie nie ustalili, czy rozwód ma być z orzekaniem o winie czy bez winy,
- jedna ze stron deklaruje zgodę, ale jednocześnie stawia zmienne warunki,
- brakuje dokumentów potrzebnych do sprawy,
- spór o majątek może niepotrzebnie zablokować szybki rozwód,
- w sprawie występuje przemoc, presja ekonomiczna albo obawa przed odwetem drugiej strony,
- potrzebne jest zabezpieczenie alimentów, kontaktów albo miejsca pobytu dziecka.
W takich sytuacjach najpierw warto ustalić strategię. Dopiero potem składać pozew albo podejmować rozmowy z drugą stroną.
Co zrobić krok po kroku?
Osoba, która chce zakończyć małżeństwo w obecnym stanie prawnym, powinna działać według prostego planu.
- ustalić, czy rozwód ma być z orzekaniem o winie czy bez orzekania o winie,
- sprawdzić, czy między małżonkami rzeczywiście nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia,
- przygotować odpis aktu małżeństwa i inne dokumenty potrzebne do sprawy,
- ustalić, czy w pozwie trzeba poruszać alimenty, władzę rodzicielską, kontakty albo miejsce pobytu dziecka,
- nie mieszać trudnego podziału majątku ze sprawą rozwodową, jeżeli może to wydłużyć postępowanie,
- przygotować pozew w sposób konkretny i spójny,
- złożyć pozew do właściwego sądu okręgowego,
- przygotować się do rozprawy i pytań sądu o rozkład pożycia.
Ile trwa i ile kosztuje rozwód?
Rozwód pozasądowy miał być szybszy, ale obecnie nie działa. Dlatego trzeba odróżnić projektowane zasady od zasad obowiązujących dzisiaj.
| Tryb | Status | Czas | Koszt urzędowy lub sądowy |
|---|---|---|---|
| Rozwód w USC | nie obowiązuje po wecie | projekt zakładał co najmniej miesiąc między etapami | projekt zakładał 300 zł + 300 zł + 20 zł |
| Rozwód sądowy bez orzekania o winie | obowiązuje | zależny od sądu i stopnia przygotowania sprawy | opłata od pozwu wynosi co do zasady 600 zł |
| Rozwód sporny | obowiązuje | często trwa dłużej, zwłaszcza przy winie, dzieciach lub dowodach | opłata od pozwu oraz możliwe dalsze koszty postępowania |
W prostej sprawie bez orzekania o winie najważniejsze jest dobre przygotowanie pozwu i ograniczenie spornych tematów. W sprawie konfliktowej czas zależy od liczby dowodów, świadków, stanowiska drugiej strony i obciążenia sądu.
Pozasądowy rozwód w USC nie jest obecnie dostępny. Projekt zakładał prostszą procedurę dla zgodnych małżonków bez wspólnych małoletnich dzieci, ale ustawa została zawetowana. Na dziś skuteczną drogą pozostaje rozwód przed sądem okręgowym. Jeśli sprawa jest zgodna, warto przygotować ją tak, aby była możliwie krótka i bez niepotrzebnego sporu.
FAQ
Czy w 2026 roku można wziąć rozwód w USC?
Nie. W 2026 roku rozwód w USC nie jest dostępny. Małżeństwo nadal rozwiązuje sąd okręgowy.
Co stało się z ustawą o rozwodzie pozasądowym?
Ustawa została zawetowana przez Prezydenta. To oznacza, że przepisy wprowadzające rozwód przed kierownikiem USC nie weszły w życie.
Kto miał skorzystać z rozwodu pozasądowego?
Projekt przewidywał tę możliwość dla zgodnych małżonków, których małżeństwo trwało co najmniej rok, którzy nie mieli wspólnych małoletnich dzieci i u których nastąpił trwały oraz zupełny rozkład pożycia.
Czy małżonkowie z dziećmi mogliby skorzystać z rozwodu w USC?
Nie, projekt dotyczył małżonków bez wspólnych małoletnich dzieci. Sprawy z dziećmi miały nadal trafiać do sądu.
Czy warto czekać na nowe przepisy?
To zależy od sytuacji. Jeżeli sprawa jest pilna, druga strona zmienia zdanie albo trzeba uregulować alimenty, majątek lub kwestie rodzinne, czekanie może być błędem.
Ile kosztuje rozwód sądowy?
Opłata sądowa od pozwu o rozwód wynosi co do zasady 600 zł. Do tego mogą dojść koszty pełnomocnika, odpisów dokumentów, opinii biegłych albo innych czynności, zależnie od sprawy.
Czy zgodny rozwód zawsze jest prosty?
Nie zawsze. Zgodne stanowisko pomaga, ale pozew musi być poprawny, a sąd nadal bada, czy nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia oraz czy nie ma przeszkód do rozwodu.
Autor
Autor: adwokat Łukasz Oleś
– doświadczenie: wieloletnia praktyka w prowadzeniu spraw
– liczba spraw: setki prowadzonych postępowań
– specjalizacja: sprawy rozwodowe i rodzinne
– obszar: Śląsk i cała Polska
📞 32 307 01 77
📩 kontakt@btla.eu
