Przedawnienie roszczeń po spłacie kredytu frankowego – co warto wiedzieć?

Wielu kredytobiorców po spłacie kredytu frankowego odkłada dokumenty i uznaje sprawę za zakończoną. Problem pojawia się dopiero po kilku latach, gdy dowiadują się, że umowa mBanku, BRE Banku albo MultiBanku mogła zawierać niedozwolone postanowienia dotyczące przeliczania waluty.

Bank może wtedy podnieść zarzut przedawnienia. Nie oznacza to jednak, że sam upływ kilku lub kilkunastu lat od spłaty ostatniej raty przekreśla roszczenie. Każda sprawa wymaga odtworzenia dokładnej chronologii i sprawdzenia, kiedy konsument uzyskał wiedzę pozwalającą mu realnie zakwestionować umowę.

Czy spłata kredytu frankowego zamyka roszczenia wobec mBanku?

Nie. Spłata ostatniej raty oznacza wykonanie umowy zgodnie z harmonogramem, ale nie usuwa niedozwolonych postanowień, które mogły znajdować się w umowie od dnia jej zawarcia.

Jeżeli klauzule dotyczące ustalania kursu CHF były nieuczciwe, konsument może dochodzić zwrotu świadczeń spełnionych na podstawie niewiążącej umowy. Dotyczy to również kredytów spłaconych przed terminem, sprzedanych nieruchomości oraz umów zamkniętych wiele lat temu.

Sąd Najwyższy przyjął, że gdy umowa kredytu nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, po stronie banku i kredytobiorcy powstają odrębne roszczenia o zwrot spełnionych świadczeń. Nie można więc ograniczyć analizy wyłącznie do daty ostatniej raty lub do prostego porównania salda na dzień spłaty.

Od kiedy liczy się przedawnienie roszczeń konsumenta?

To najważniejsze pytanie w sprawie dotyczącej spłaconego kredytu. Nie ma jednej daty właściwej dla wszystkich frankowiczów.

Zgodnie z zasadami ochrony konsumenta termin przedawnienia roszczenia o zwrot pieniędzy nie może rozpocząć się w chwili, w której kredytobiorca nie wiedział jeszcze, że postanowienia jego umowy mogą być nieuczciwe. TSUE podkreśla, że przepisy krajowe nie mogą doprowadzić do przedawnienia roszczenia, zanim konsument będzie miał realną możliwość poznania swoich praw i skutecznego wystąpienia przeciwko bankowi.

W praktyce analizuje się między innymi:

• datę uzyskania profesjonalnej analizy umowy,
• treść pierwszej reklamacji lub wezwania do zapłaty,
• moment jednoznacznego zakwestionowania klauzul przeliczeniowych,
• wcześniejsze postępowania sądowe lub mediacyjne,
• treść podpisanej ugody albo aneksu,
• korespondencję, z której wynika świadomość możliwej nieważności umowy,
• daty poszczególnych wpłat dokonanych na rzecz banku.

Sama publikacja wyroku TSUE, informacja w telewizji albo przeczytanie artykułu w internecie nie musi automatycznie oznaczać, że od tego dnia rozpoczął się bieg przedawnienia. Bank powinien wykazać okoliczności uzasadniające podniesiony zarzut, a sąd ocenia całość materiału dowodowego.

Czy termin liczy się od dnia spłaty ostatniej raty?

Nie należy przyjmować takiego założenia bez analizy. Data całkowitej spłaty jest ważna dla ustalenia wysokości wpłat i stanu rozliczeń, ale nie musi być datą, od której konsument mógł świadomie dochodzić zwrotu świadczeń wynikających z niedozwolonych klauzul.

Czy termin liczy się od pierwszego wezwania do banku?

Wezwanie może być ważnym dowodem świadomości konsumenta. Kluczowa jest jednak jego treść. Zwykła prośba o dokumenty albo reklamacja dotycząca wysokości raty nie zawsze oznacza świadome zakwestionowanie związania nieuczciwymi postanowieniami.

Inaczej może zostać ocenione pismo, w którym kredytobiorca wskazuje konkretne klauzule, powołuje się na ich abuzywność, żąda zwrotu pieniędzy i oświadcza, że nie zgadza się na dalsze związanie umową.

Przedawnienie roszczeń frankowych: 6 czy 10 lat?

Obecny ogólny termin przedawnienia roszczeń majątkowych wynosi 6 lat. Dla roszczeń, których termin wynosi co najmniej 2 lata, jego koniec co do zasady przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego. Wynika to z art. 118 Kodeksu cywilnego.

Nie oznacza to jednak, że w każdej sprawie dotyczącej kredytu spłacanego przed 2018 rokiem należy automatycznie zastosować 6 lat. Dla roszczeń konsumentów powstałych przed 9 lipca 2018 roku i wtedy jeszcze nieprzedawnionych przepisy przejściowe mogą nakazywać stosowanie wcześniejszego, 10-letniego terminu.

W praktyce trzeba połączyć trzy elementy:

1. daty świadczeń spełnionych na rzecz banku,
2. przepisy przejściowe obowiązujące od 9 lipca 2018 roku,
3. moment, od którego konsument posiadał wiedzę pozwalającą mu skutecznie dochodzić roszczenia.

Dlatego internetowy kalkulator oparty wyłącznie na dacie ostatniej raty może prowadzić do błędnego wyniku. Prawidłowa ocena wymaga analizy umowy i dokumentów opisujących działania kredytobiorcy.

mBank, BRE Bank i MultiBank – czy to ma znaczenie?

Starsze umowy frankowe mogą być oznaczone nazwą BRE Bank S.A., mBank albo marką MultiBank. W 2013 roku marki BRE Banku i MultiBanku zostały połączone pod nazwą mBank. Sama dawna nazwa znajdująca się w umowie nie zamyka możliwości dochodzenia roszczeń.

Znaczenie ma natomiast dokładny wzorzec umowy. Poszczególne wersje dokumentów różniły się między innymi:

• sposobem opisania mechanizmu waloryzacji,
• odwołaniem do tabel kursowych banku,
• zasadami wypłaty kredytu,
• sposobem spłaty rat,
• treścią regulaminu i późniejszych aneksów.

Nie wystarczy więc ustalenie, że kredyt był „we frankach”. Trzeba sprawdzić konkretną umowę, regulamin obowiązujący w dniu jej zawarcia oraz pełną historię spłat.

Czego można żądać po spłacie kredytu?

Jeżeli sąd uzna, że umowa nie wiąże z powodu niedozwolonych klauzul, kredytobiorca może żądać zwrotu świadczeń spełnionych na rzecz banku. W sprawie spłaconego kredytu obejmuje to przede wszystkim raty kapitałowo-odsetkowe, prowizje i inne opłaty pobrane na podstawie niewiążącej umowy.

Jednocześnie bank może dochodzić zwrotu wypłaconego kapitału. Sąd Najwyższy potwierdził, że są to dwa samodzielne roszczenia. Bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kapitału rozpoczyna się co do zasady następnego dnia po zakwestionowaniu przez kredytobiorcę związania postanowieniami umowy.

Ekonomiczny wynik sprawy często zależy od różnicy między wszystkimi wpłatami klienta a kapitałem wypłaconym przez bank. Nie należy jednak ograniczać pozwu do prostego odejmowania tych kwot. Trzeba również uwzględnić odsetki ustawowe za opóźnienie, możliwe potrącenie, zarzut zatrzymania oraz sposób sformułowania żądań.

Czy wezwanie do zapłaty przerywa przedawnienie?

Samo wysłanie reklamacji albo wezwania do zapłaty co do zasady nie przerywa biegu przedawnienia. To jeden z najczęstszych i najbardziej niebezpiecznych błędów.

Wezwanie jest potrzebne, ponieważ może:

• jednoznacznie zakwestionować niedozwolone klauzule,
• określić roszczenie i jego wysokość,
• postawić bank w stan opóźnienia,
• wyznaczyć początek naliczania odsetek ustawowych,
• stać się ważnym dowodem w procesie.

Nie wolno jednak zakładać, że po wysłaniu pisma można bezpiecznie czekać przez kolejne lata. Przerwanie przedawnienia jest związane przede wszystkim z czynnościami podejmowanymi przed sądem lub innym właściwym organem oraz z uznaniem roszczenia przez dłużnika. Skutki konkretnego działania trzeba ocenić według aktualnych przepisów i jego rzeczywistej treści.

Z praktyki kancelarii: spłata sprzed lat nie kończy analizy

W sprawach spłaconych kredytów najwięcej czasu zajmuje zwykle nie samo wskazanie niedozwolonych klauzul, lecz odtworzenie chronologii. Bank może próbować wykorzystać każdą wcześniejszą reklamację, konsultację lub ugodę jako dowód, że klient znał swoje prawa wcześniej.

Najczęstsze błędy po spłacie kredytu frankowego

1. Liczenie terminu wyłącznie od ostatniej raty

Data spłaty jest ważna, ale nie rozstrzyga samodzielnie o przedawnieniu. Trzeba również zbadać świadomość konsumenta i treść podejmowanych przez niego działań.

2. Brak pełnej historii spłat

Bez zaświadczenia banku trudno prawidłowo obliczyć roszczenie. Historia rachunku osobistego często nie zawiera wszystkich danych dotyczących przeliczeń, prowizji i rat pobranych w różnych walutach.

3. Wysłanie przypadkowego wzoru z internetu

Nieprecyzyjne wezwanie może utrudnić późniejsze dochodzenie odsetek albo ujawnić określoną datę świadomości konsumenta, nie zabezpieczając jednocześnie roszczenia przed przedawnieniem.

4. Pominięcie wcześniejszej ugody lub aneksu

Ugoda, przewalutowanie albo aneks nie zawsze zamykają możliwość działania, ale ich treść może istotnie zmienić podstawę i zakres roszczeń.

5. Założenie, że skoro kapitał został spłacony, bank nie ma żadnego roszczenia

Przy nieważności umowy strony mają odrębne roszczenia restytucyjne. Sposób ich rozliczenia zależy od żądań, zarzutów oraz czynności procesowych obu stron.

6. Brak analizy statusu konsumenta

Jeżeli nieruchomość była kupowana lub wykorzystywana w związku z działalnością gospodarczą, bank może kwestionować konsumencki charakter umowy. Nie przekreśla to automatycznie sprawy, ale wymaga dokładnego zbadania celu kredytu.

Moja ocena jako pełnomocnika

Spłacony kredyt mBanku warto przeanalizować nawet wtedy, gdy ostatnia rata została zapłacona wiele lat temu. Największy błąd polega na rezygnacji wyłącznie z powodu daty widocznej w zaświadczeniu o zamknięciu kredytu.

Jednocześnie nie można obiecywać, że każde roszczenie pozostaje aktualne. Ryzyko przedawnienia rośnie, gdy klient wcześniej:

• wysyłał szczegółowe wezwania dotyczące nieważności umowy,
• uczestniczył w postępowaniu ugodowym,
• podpisał ugodę z bankiem,
• złożył oświadczenie o świadomości niedozwolonych klauzul,
• przez długi czas nie podjął dalszych działań po świadomym zakwestionowaniu umowy.

Najpierw trzeba policzyć możliwą korzyść, a dopiero później ocenić ryzyko procesowe. W sprawach spłaconych kredytów kwota możliwa do odzyskania może być znacząca, ponieważ bank otrzymał już cały kapitał, odsetki, prowizje i koszty związane z umową.

Kiedy nie iść od razu do sądu?

Nie należy składać pozwu bez wcześniejszej analizy, gdy:

• brakuje umowy, regulaminu lub historii spłat,
• nie wiadomo, czy kredyt został rozliczony w PLN, CHF czy w obu walutach,
• kredytobiorca podpisał ugodę albo złożył oświadczenie o rezygnacji z roszczeń,
• kredyt był związany z działalnością gospodarczą, najmem lub zakupem nieruchomości inwestycyjnej,
• toczyło się już inne postępowanie dotyczące tej samej umowy,
• nie ustalono daty pierwszego świadomego zakwestionowania umowy,
• potencjalna korzyść jest niewspółmierna do kosztów i czasu postępowania.

W takich przypadkach pierwszym krokiem powinno być zebranie dokumentów i przygotowanie kalkulacji. Pozew sporządzony bez pełnych danych może zawierać złą kwotę, niepełne żądanie albo niepotrzebnie ujawnić słabe punkty sprawy.

Co zrobić po spłacie kredytu mBanku? Krok po kroku

1. Odszukaj umowę i wszystkie aneksy. Sprawdź również regulaminy, załączniki i harmonogramy.
2. Uzyskaj z mBanku pełną historię spłat. Potrzebne są daty, kwoty, waluty, kursy oraz pobrane prowizje.
3. Zbierz wcześniejszą korespondencję. Reklamacje, wezwania, propozycje ugody i odpowiedzi banku mogą mieć znaczenie dla przedawnienia.
4. Ustal cel kredytu. Trzeba potwierdzić, że umowa miała charakter konsumencki.
5. Przeanalizuj klauzule umowne. Sama nazwa banku lub waluty nie wystarcza do oceny sprawy.
6. Oblicz wszystkie świadczenia. Porównaj sumę wpłat z wypłaconym kapitałem i uwzględnij możliwe odsetki.
7. Ustal możliwy początek przedawnienia. Przeanalizuj moment uzyskania wiedzy o wadliwości umowy.
8. Przygotuj precyzyjne wezwanie. Pismo powinno odpowiadać późniejszej strategii procesowej.
9. Nie zwlekaj po odmowie banku. Sama odpowiedź odmowna nie zabezpiecza roszczenia.
10. Złóż pozew z prawidłowymi żądaniami. Należy uwzględnić roszczenie pieniężne, odsetki i sposób rozliczenia kapitału.

Ile trwa i ile kosztuje sprawa po spłacie kredytu?

Koszt sprawy

Jeżeli konsument dochodzi roszczenia wynikającego z czynności bankowej, a wartość sporu przekracza 20 000 zł, opłata od pozwu wynosi 1 000 zł. Do kosztów mogą dojść wynagrodzenie pełnomocnika, opłata skarbowa od pełnomocnictwa oraz wydatki związane z dokumentami lub opinią biegłego, jeżeli sąd uzna ją za potrzebną.

Przed wszczęciem sprawy warto ustalić zasady wynagrodzenia kancelarii, możliwe koszty apelacji oraz ryzyko zwrotu kosztów przeciwnikowi w przypadku przegranej.

Czas postępowania

Nie ma jednego terminu zakończenia sprawy frankowej. Czas zależy od sądu, liczby rozpraw, stanowiska banku, konieczności przesłuchania kredytobiorcy oraz wniesienia apelacji.

Sprawa może trwać od wielu miesięcy do kilku lat. Po całkowitej spłacie kredytu postępowanie bywa prostsze pod względem zabezpieczenia rat, ale nadal wymaga rozliczenia świadczeń oraz oceny zarzutu przedawnienia.

Czy warto pozwać mBank po całkowitej spłacie kredytu?

Warto rozważyć pozew, jeżeli:

• umowa zawiera postanowienia pozwalające bankowi jednostronnie ustalać kurs waluty,
• kredytobiorca działał jako konsument,
• suma wpłat wyraźnie przekracza wypłacony kapitał,
• nie zawarto ugody zamykającej roszczenia,
• można obronić stanowisko dotyczące początku biegu przedawnienia,
• potencjalna korzyść uzasadnia czas i koszty postępowania.

Ostateczna decyzja powinna wynikać z kalkulacji. Nie z ogólnego przekonania, że wszystkie umowy frankowe są takie same.

Najczęstsze pytania

Czy można pozwać mBank po całkowitej spłacie kredytu frankowego?

Tak. Całkowita spłata nie zamyka automatycznie drogi do dochodzenia zwrotu świadczeń. Trzeba jednak zbadać umowę, status konsumenta, wysokość wpłat oraz ryzyko przedawnienia.

Od kiedy liczy się przedawnienie po spłacie kredytu?

Nie zawsze od ostatniej raty. Istotny jest moment, w którym konsument posiadał wiedzę pozwalającą mu świadomie zakwestionować niedozwolone postanowienia i dochodzić swoich praw.

Czy wezwanie mBanku do zapłaty przerywa przedawnienie?

Samo wezwanie do zapłaty co do zasady nie przerywa biegu przedawnienia. Może jednak mieć znaczenie dla odsetek, wykazania świadomości konsumenta i przygotowania procesu.

Ile kosztuje pozew przeciwko mBankowi?

Przy wartości sporu przekraczającej 20 000 zł opłata od pozwu konsumenta w sprawie wynikającej z czynności bankowej wynosi 1 000 zł. Dodatkowo trzeba uwzględnić wynagrodzenie pełnomocnika i możliwe wydatki procesowe.

Ile trwa sprawa po spłacie kredytu?

Nie ma ustawowego terminu zakończenia procesu. Postępowanie może trwać od wielu miesięcy do kilku lat, szczególnie gdy bank składa apelację.

Czy warto dochodzić roszczeń po spłacie kredytu?

Warto, gdy analiza umowy potwierdza niedozwolone klauzule, potencjalna kwota zwrotu jest znacząca, a ryzyko przedawnienia można racjonalnie obronić.

Czy umowa BRE Banku lub MultiBanku może być podstawą pozwu przeciwko mBankowi?

Tak. Starsze umowy mogą zawierać nazwy BRE Banku albo MultiBanku. Połączenie marek pod nazwą mBank nie wyklucza dochodzenia roszczeń, ale trzeba sprawdzić stronę umowy i następstwo prawne.

Autor: adwokat Łukasz Oleś

– doświadczenie: wieloletnia praktyka w prowadzeniu spraw
– liczba spraw: setki prowadzonych postępowań
– specjalizacja: sprawy kredytów frankowych i spory z bankami
– obszar: Śląsk i cała Polska