Przeszukanie w sprawie narkotykowej

Przeszukanie w sprawie narkotykowej to jedna z najpoważniejszych czynności, z jaką może zetknąć się osoba podejrzewana o posiadanie, handel, produkcję lub udzielanie narkotyków. Dla Policji jest to sposób na zabezpieczenie dowodów. Dla osoby przeszukiwanej często jest to moment, w którym ważą się dalsze losy sprawy: zarzuty, zatrzymanie, dozór, a czasem nawet wniosek o tymczasowe aresztowanie.

Najgorszy błąd to panika, kłótnia z funkcjonariuszami albo podpisanie protokołu bez czytania. W sprawach narkotykowych liczy się każdy szczegół: gdzie znaleziono substancję, kto miał dostęp do miejsca, czy zachowano procedurę, czy prawidłowo zabezpieczono dowody i czy w protokole zapisano zastrzeżenia osoby przeszukiwanej.

Spis treści

• czym jest przeszukanie w sprawie narkotykowej
• kiedy Policja może przeprowadzić przeszukanie
• czy Policja musi mieć nakaz przeszukania
• przeszukanie mieszkania w sprawie narkotykowej
• przeszukanie samochodu, osoby, telefonu i komputera
• jakie prawa ma osoba podczas przeszukania
• czego nie robić podczas przeszukania
• co grozi po znalezieniu narkotyków
• czy można podważyć legalność przeszukania
• co zrobić krok po kroku po przeszukaniu
• faq

Czym jest przeszukanie w sprawie narkotykowej?

Przeszukanie jest czynnością procesową, która ma doprowadzić do znalezienia osoby, rzeczy albo dowodów mogących mieć znaczenie dla sprawy karnej. Podstawą przeszukania jest przede wszystkim art. 219 Kodeksu postępowania karnego.

W sprawach narkotykowych celem przeszukania może być znalezienie między innymi:

• narkotyków lub substancji psychotropowych,
• dopalaczy albo nowych substancji psychoaktywnych,
• wag, woreczków, młynków, lufek, opakowań i gotówki,
• telefonów, komputerów i nośników danych,
• korespondencji, wiadomości i danych wskazujących na handel,
• przedmiotów używanych do produkcji albo porcjowania substancji.

Przeszukanie nie zawsze oznacza, że sprawa jest już przesądzona. Czasem Policja szuka dowodów na podstawie informacji operacyjnych. Czasem działa po zatrzymaniu innej osoby. Czasem przeszukanie wynika z zeznań świadka, danych z telefonu albo obserwacji.

Kiedy Policja może przeprowadzić przeszukanie?

Policja może przeprowadzić przeszukanie, gdy istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że w danym miejscu, pojeździe albo przy danej osobie znajdują się rzeczy mogące stanowić dowód w sprawie. Nie wystarczy zwykła ciekawość funkcjonariuszy. Musi istnieć konkretny cel czynności.

W praktyce przeszukanie w sprawie narkotykowej może nastąpić na przykład wtedy, gdy:

• Policja podejrzewa, że w mieszkaniu są narkotyki,
• osoba została zatrzymana z niewielką ilością substancji i funkcjonariusze chcą sprawdzić jej mieszkanie,
• z telefonu innej osoby wynikają kontakty dotyczące sprzedaży narkotyków,
• sąsiad, świadek albo informator przekazał informacje o możliwym handlu,
• funkcjonariusze ujawnili narkotyki w samochodzie, torbie albo odzieży,
• sprawa dotyczy grupy osób i Policja wykonuje czynności jednocześnie w kilku miejscach.

Czy Policja musi mieć nakaz przeszukania?

Co do zasady przeszukanie powinno zostać przeprowadzone na podstawie postanowienia sądu albo prokuratora. Funkcjonariusze powinni okazać dokument i poinformować, czego szukają oraz na jakiej podstawie działają.

W sprawach narkotykowych często pojawia się jednak sytuacja nagła. Policja może twierdzić, że zachodzi wypadek niecierpiący zwłoki, bo dowody mogą zostać ukryte, zniszczone albo przekazane innej osobie. Wtedy przeszukanie może zostać przeprowadzone bez wcześniejszego postanowienia, ale czynność powinna zostać następnie zatwierdzona przez prokuratora albo sąd.

To bardzo ważne. Brak nakazu nie zawsze oznacza automatycznie, że przeszukanie było bezprawne. Ale brak realnych podstaw do pilnego działania może być argumentem dla obrony.

Przeszukanie mieszkania w sprawie narkotykowej

Przeszukanie mieszkania jest jedną z najczęstszych czynności w sprawach narkotykowych. Funkcjonariusze mogą sprawdzać pokoje, szafy, szuflady, piwnicę, garaż, balkon, pomieszczenia gospodarcze, a czasem także rzeczy innych domowników.

Największy problem pojawia się wtedy, gdy w mieszkaniu mieszka kilka osób. Sam fakt znalezienia narkotyków w lokalu nie zawsze oznacza, że należały one do konkretnej osoby. Znaczenie ma między innymi to, gdzie dokładnie je znaleziono, kto miał dostęp do danego miejsca, czy były tam rzeczy osobiste podejrzanego i czy zabezpieczono ślady biologiczne albo daktyloskopijne.

Jeżeli narkotyki znaleziono w części wspólnej mieszkania, obrona powinna bardzo dokładnie analizować, czy można przypisać konkretnej osobie faktyczne posiadanie substancji. To często kluczowy punkt sprawy.

Przeszukanie samochodu, osoby, telefonu i komputera

Przeszukanie może dotyczyć nie tylko mieszkania. W sprawach narkotykowych bardzo często sprawdzany jest również samochód. Policja może szukać substancji w schowku, bagażniku, kieszeniach drzwi, pod siedzeniami, w torbach, plecakach albo elementach tapicerki.

Możliwe jest także przeszukanie osoby. W praktyce oznacza to sprawdzenie odzieży, kieszeni, plecaka, saszetki, portfela albo innych rzeczy osobistych. Takie czynności powinny być wykonane z poszanowaniem godności osoby przeszukiwanej.

Osobnym problemem jest telefon lub komputer. W sprawach narkotykowych dane z telefonu bywają ważniejsze niż sama substancja. Wiadomości, połączenia, zdjęcia, przelewy, lokalizacje i komunikatory mogą być później wykorzystywane jako dowód handlu, udzielania albo uczestnictwa w obrocie narkotykami.

Jeżeli Policja zatrzymała telefon lub komputer, warto przeczytać również artykuł: czy Policja może zatrzymać telefon lub komputer.

Jakie prawa ma osoba podczas przeszukania?

Osoba, u której przeprowadzane jest przeszukanie, nie jest pozbawiona praw. To nie jest sytuacja, w której trzeba biernie zgadzać się na wszystko bez zadawania pytań.

Podczas przeszukania masz prawo między innymi:

• żądać okazania podstawy prawnej przeszukania,
• uzyskać informację, czego dotyczy czynność,
• być obecnym przy przeszukaniu,
• żądać obecności innej osoby jako świadka przeszukania,
• zgłaszać uwagi do sposobu prowadzenia czynności,
• żądać wpisania zastrzeżeń do protokołu,
• otrzymać protokół i pokwitowanie zatrzymanych rzeczy,
• skonsultować sprawę z adwokatem.

Najważniejsze jest to, aby uwagi znalazły się w protokole. Samo powiedzenie funkcjonariuszom „nie zgadzam się” może później nie wystarczyć. Jeżeli coś było nieprawidłowe, trzeba dopilnować, aby zostało zapisane.

Czego nie robić podczas przeszukania?

Podczas przeszukania emocje są naturalne. Problem w tym, że impulsywne zachowanie może tylko pogorszyć sytuację.

Najczęstsze błędy to:

• utrudnianie czynności funkcjonariuszom,
• kłótnia zamiast spokojnego zgłaszania zastrzeżeń,
• dobrowolne składanie chaotycznych wyjaśnień bez obrońcy,
• przyznawanie się „na szybko”, żeby zakończyć czynność,
• podpisanie protokołu bez czytania,
• brak żądania wpisania uwag do protokołu,
• brak odebrania pokwitowania zatrzymanych rzeczy,
• kasowanie danych z telefonu albo komunikatorów.

Jeżeli funkcjonariusze zadają pytania dotyczące pochodzenia substancji, kontaktów albo innych osób, trzeba uważać. Przeszukanie może bardzo szybko przejść w przesłuchanie albo zatrzymanie. Wtedy warto jak najszybciej skorzystać z pomocy obrońcy.

Co grozi po znalezieniu narkotyków?

Konsekwencje zależą od ilości substancji, jej rodzaju, okoliczności sprawy i tego, czy organy ścigania uznają sprawę za posiadanie na własny użytek, handel, udzielanie czy produkcję.

W praktyce po przeszukaniu mogą pojawić się zarzuty dotyczące między innymi:

• posiadania narkotyków,
• posiadania znacznej ilości narkotyków,
• udzielania narkotyków innej osobie,
• handlu narkotykami,
• uczestnictwa w obrocie,
• produkcji albo przygotowania do produkcji substancji.

Nie każda sprawa kończy się aktem oskarżenia. Przy niewielkiej ilości narkotyków na własny użytek możliwe jest rozważenie umorzenia postępowania na podstawie art. 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Nie dzieje się to jednak automatycznie. Trzeba pokazać, że okoliczności sprawy uzasadniają takie rozwiązanie.

Jeżeli sprawa dotyczy narkotyków, warto sprawdzić również: adwokat od spraw narkotykowych.

Czy można podważyć legalność przeszukania?

Tak, ale trzeba działać szybko i konkretnie. Nie każde uchybienie automatycznie kończy sprawę. Ale poważne naruszenia procedury mogą mieć znaczenie dla oceny dowodów, zasadności zatrzymania rzeczy, a czasem dla całej linii obrony.

Podważać można między innymi:

• brak rzeczywistych podstaw do przeszukania,
• brak właściwego zatwierdzenia czynności,
• nieprawidłowe przeprowadzenie przeszukania,
• brak pouczeń,
• brak dokładnego opisu zatrzymanych rzeczy,
• nieprawidłowe zabezpieczenie dowodów,
• rozbieżności między przebiegiem czynności a protokołem.

Jeżeli przeszukanie zostało przeprowadzone nieprawidłowo, można rozważyć zażalenie. Ten temat wymaga jednak odrębnej analizy, dlatego szerzej opisuję go tutaj: zażalenie na przeszukanie.

Z praktyki kancelarii

Moja ocena jako obrońcy

W sprawach narkotykowych przeszukanie często ustawia całe postępowanie. Jeżeli na tym etapie popełnisz błędy, później trudno je naprawić. Najwięcej osób traci nie dlatego, że sprawa była beznadziejna, ale dlatego, że zbyt szybko zaczęły tłumaczyć się bez obrońcy, podpisały niekorzystny protokół albo nie zgłosiły zastrzeżeń.

Warto działać od razu, jeżeli:

• zatrzymano narkotyki, telefon, komputer albo gotówkę,
• Policja sugeruje handel lub udzielanie,
• w mieszkaniu było kilka osób,
• substancje znaleziono w miejscu wspólnym,
• funkcjonariusze nie okazali dokumentów albo nie wpisali uwag do protokołu,
• po przeszukaniu wezwano Cię na przesłuchanie.

Kiedy nie iść do sądu?

Nie każda sprawa po przeszukaniu wymaga od razu walki w sądzie. Czasem lepszą strategią jest szybkie uporządkowanie materiału dowodowego i złożenie odpowiednich wniosków już na etapie postępowania przygotowawczego.

Do sądu nie warto iść „dla zasady”, jeżeli można wcześniej osiągnąć korzystniejszy efekt: umorzenie, zwrot rzeczy, ograniczenie zarzutów albo łagodniejsze zakończenie sprawy. Z drugiej strony nie wolno biernie czekać, gdy materiał dowodowy jest źle opisany, a protokół pomija istotne okoliczności.

Najpierw trzeba sprawdzić akta, protokół przeszukania i sposób zabezpieczenia dowodów. Dopiero potem można ocenić, czy lepsze będzie zażalenie, wnioski dowodowe, negocjowanie zakończenia sprawy czy przygotowanie obrony przed sądem.

Co zrobić krok po kroku po przeszukaniu?

Po przeszukaniu nie działaj chaotycznie. Najlepiej wykonać kilka konkretnych kroków:

1. przeczytaj protokół przeszukania i sprawdź, czy opisuje rzeczywisty przebieg czynności,
2. sprawdź, jakie rzeczy zostały zatrzymane i czy wydano pokwitowanie,
3. zapisz, kto był obecny podczas przeszukania,
4. zanotuj, gdzie dokładnie znaleziono substancje lub inne przedmioty,
5. nie składaj pochopnych wyjaśnień bez konsultacji z obrońcą,
6. ustal, czy zostało wydane postanowienie albo zatwierdzenie przeszukania,
7. skonsultuj sprawę z adwokatem przed przesłuchaniem,
8. rozważ zażalenie, jeżeli czynność była nieprawidłowa.

Ile trwa sprawa po przeszukaniu?

To zależy od skali sprawy. Prosta sprawa dotycząca niewielkiej ilości narkotyków może trwać kilka miesięcy. Sprawa dotycząca handlu, wielu osób, analizy telefonów, opinii biegłych i większej ilości substancji może trwać znacznie dłużej.

Duże znaczenie ma to, czy po przeszukaniu doszło do zatrzymania, czy postawiono zarzuty, czy zabezpieczono telefony i czy prokurator będzie zlecał badania laboratoryjne substancji.

Ile kosztuje pomoc adwokata po przeszukaniu?

Koszt pomocy zależy od etapu sprawy i zakresu działań. Inaczej wygląda jednorazowa konsultacja po przeszukaniu, inaczej analiza akt i protokołu, a jeszcze inaczej obrona w całym postępowaniu karnym.

W praktyce najważniejsze jest szybkie ustalenie, co trzeba zrobić natychmiast: czy składać zażalenie, czy przygotować się do przesłuchania, czy wnioskować o zwrot rzeczy, czy budować linię obrony przed zarzutami.

FAQ

Czy Policja może przeszukać mieszkanie bez nakazu?

Tak, w sytuacji niecierpiącej zwłoki. Nie oznacza to jednak pełnej dowolności. Takie przeszukanie powinno mieć podstawę i zostać później zatwierdzone przez właściwy organ.

Czy mogę odmówić wpuszczenia Policji do mieszkania?

Jeżeli funkcjonariusze wykonują przeszukanie na podstawie przepisów, odmowa może nie zatrzymać czynności. Lepiej zachować spokój, zażądać podstawy prawnej i dopilnować protokołu.

Czy podczas przeszukania mogę zadzwonić do adwokata?

Możesz próbować skontaktować się z adwokatem. W praktyce warto jak najszybciej poinformować obrońcę o przeszukaniu, zatrzymanych rzeczach i ewentualnym wezwaniu na przesłuchanie.

Czy podpisywać protokół przeszukania?

Nie podpisuj protokołu bez czytania. Jeżeli coś się nie zgadza, żądaj wpisania uwag. Podpis potwierdza, że dokument został Ci przedstawiony, ale brak zastrzeżeń może później utrudnić obronę.

Co zrobić, gdy Policja zabrała telefon?

Trzeba ustalić, na jakiej podstawie telefon został zatrzymany i czy wydano pokwitowanie. W sprawach narkotykowych telefon często staje się ważnym dowodem, dlatego warto szybko skonsultować sprawę z obrońcą.

Czy można odzyskać rzeczy zabrane podczas przeszukania?

Tak, jeżeli nie są już potrzebne dla postępowania albo zostały zatrzymane bez podstaw. Można składać odpowiednie wnioski o zwrot rzeczy.

Czy warto składać zażalenie na przeszukanie?

Warto, jeżeli są konkretne podstawy: brak podstaw do czynności, naruszenie procedury, błędy w protokole albo nieprawidłowe zatrzymanie rzeczy. Nie powinno się składać zażalenia automatycznie, bez analizy akt.

Autor: adwokat Łukasz Oleś

– doświadczenie: wieloletnia praktyka w prowadzeniu spraw
– liczba spraw: setki prowadzonych postępowań
– specjalizacja: sprawy karne, w tym sprawy narkotykowe, przeszukania, zatrzymania i obrona podejrzanych
– obszar: Śląsk i cała Polska