Kiedy można rozłożyć grzywnę na raty

Rozłożenie grzywny na raty ma sens wtedy, gdy skazany chce zapłacić grzywnę, ale nie jest w stanie zrobić tego jednorazowo bez poważnego uszczerbku dla siebie lub rodziny.

Sąd ocenia przede wszystkim, czy problem jest realny. Nie wystarczy napisać: „nie mam pieniędzy”. Trzeba pokazać liczby: dochód, rachunki, koszty życia, dzieci na utrzymaniu, kredyty, alimenty, leczenie albo zajęcie komornicze.

W praktyce sąd częściej uwzględnia wniosek, gdy:

• skazany ma stały dochód, ale zbyt niski na jednorazową zapłatę,
• kwota grzywny jest wysoka w stosunku do zarobków,
• skazany utrzymuje rodzinę lub dzieci,
• istnieją stałe zobowiązania, np. alimenty, kredyt, najem, leczenie,
• proponowana rata jest realna, a nie symboliczna,
• wniosek został dobrze udokumentowany.

Podstawa prawna i maksymalny okres rat

Podstawą wniosku jest art. 49 Kodeksu karnego wykonawczego. Przepis pozwala sądowi rozłożyć grzywnę na raty, jeżeli natychmiastowe wykonanie grzywny pociągnęłoby dla skazanego lub jego rodziny zbyt ciężkie skutki.

Co do zasady sąd może rozłożyć grzywnę na raty na czas nieprzekraczający 1 roku. W sprawach szczególnych, zwłaszcza gdy grzywna jest znaczna, okres ten może wynosić do 3 lat.

To oznacza, że we wniosku warto zaproponować konkretny harmonogram. Nie należy zostawiać tego całkowicie sądowi. Lepiej napisać wprost: „wnoszę o rozłożenie grzywny na 12 rat po 300 zł” albo „wnoszę o rozłożenie grzywny na 24 raty po 250 zł, ponieważ kwota grzywny jest wysoka, a moje miesięczne dochody wynoszą…”.

Gdzie złożyć wniosek o rozłożenie grzywny na raty

Wniosek składa się co do zasady do sądu, który orzekał w sprawie w pierwszej instancji albo do sądu prowadzącego postępowanie wykonawcze. Najbezpieczniej sprawdzić ostatnie pismo z sądu dotyczące zapłaty grzywny. Tam zwykle znajduje się sygnatura i właściwy wydział.

W nagłówku wpisz:

• nazwę sądu,
• wydział, najczęściej wydział karny albo wydział wykonawczy,
• sygnaturę akt,
• dane skazanego,
• adres do korespondencji,
• numer telefonu lub e-mail, jeżeli chcesz ułatwić kontakt.

Wniosek można złożyć osobiście w biurze podawczym sądu albo wysłać listem poleconym. Jeżeli termin zapłaty jest bliski, nie odkładaj pisma. Czekanie do wszczęcia egzekucji pogarsza sytuację i generuje dodatkowe koszty.

Ile rat zaproponować we wniosku

Nie ma jednej liczby rat dobrej dla każdego. Sąd patrzy na wysokość grzywny i sytuację majątkową skazanego. Inaczej wygląda sprawa przy grzywnie 1 000 zł, a inaczej przy grzywnie 20 000 zł.

Najczęściej warto zaproponować taki harmonogram, który mieści się w granicach ustawowych i jest możliwy do wykonania. Jeżeli rata będzie zbyt wysoka, skazany szybko przestanie płacić. Jeżeli będzie zbyt niska, sąd może uznać, że propozycja nie prowadzi realnie do wykonania kary.

Wzór wniosku o rozłożenie grzywny na raty

Poniższy wzór można skopiować i uzupełnić. Trzeba go jednak dopasować do konkretnej sprawy. Najważniejsze są: sygnatura, kwota grzywny, liczba rat, termin płatności i dobre uzasadnienie.

miejscowość, data: ______________________

Sąd Rejonowy / Sąd Okręgowy w ______________________
Wydział ______________________

Sygnatura akt: ______________________

Wnioskodawca / skazany:
imię i nazwisko: ______________________
PESEL: ______________________
adres: ______________________
telefon / e-mail: ______________________

WNIOSEK O ROZŁOŻENIE GRZYWNY NA RATY

Działając jako skazany w sprawie o sygn. akt ______________________, wnoszę o:

1. rozłożenie grzywny w kwocie ______________________ zł na ________ rat miesięcznych po ______________________ zł każda,

2. ustalenie terminu płatności każdej raty do dnia ________ każdego miesiąca, począwszy od miesiąca ______________________,

3. ewentualnie: wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpoznania niniejszego wniosku, jeżeli egzekucja została już wszczęta.

UZASADNIENIE

Jednorazowa zapłata grzywny w kwocie ______________________ zł byłaby dla mnie i mojej rodziny nadmiernie uciążliwa. Osiągam miesięczny dochód w wysokości około ______________________ zł netto. Moje stałe koszty utrzymania wynoszą około ______________________ zł miesięcznie i obejmują w szczególności: czynsz, media, wyżywienie, dojazdy, zobowiązania oraz inne konieczne wydatki.

Nie uchylam się od wykonania orzeczenia. Chcę zapłacić grzywnę, ale nie jestem w stanie uiścić całej kwoty jednorazowo bez uszczerbku dla podstawowego utrzymania. Proponowana rata w wysokości ______________________ zł miesięcznie jest dla mnie realna i pozwoli na terminowe wykonanie kary.

Na potwierdzenie mojej sytuacji finansowej załączam dokumenty wskazane poniżej.

Załączniki:

1. ---
2. ---
3. ---
4. ---

---

czytelny podpis

Przykładowe uzasadnienie wniosku o rozłożenie grzywny na raty

Uzasadnienie powinno być konkretne. Sąd musi widzieć, że wniosek nie jest próbą odsunięcia zapłaty, tylko realnym sposobem wykonania kary.

Uzasadnienie przy niskich dochodach

Jednorazowa zapłata grzywny w kwocie ______________________ zł jest dla mnie obecnie niemożliwa bez nadmiernego uszczerbku dla utrzymania mojego oraz mojej rodziny.

Osiągam miesięczny dochód w wysokości około ______________________ zł netto. Moje stałe wydatki obejmują czynsz, media, wyżywienie, dojazdy do pracy oraz inne konieczne koszty życia. Po ich opłaceniu nie dysponuję kwotą pozwalającą na jednorazową zapłatę całej grzywny.

Jednocześnie deklaruję wolę wykonania orzeczenia. Jestem w stanie spłacać grzywnę w ratach po ______________________ zł miesięcznie. Taka wysokość raty pozwoli mi regulować należność terminowo, bez narażania rodziny na brak środków na podstawowe potrzeby.

Uzasadnienie przy utracie pracy albo spadku dochodów

Moja sytuacja finansowa pogorszyła się z powodu ______________________. Obecnie moje dochody są niższe niż w chwili wydania orzeczenia i wynoszą około ______________________ zł miesięcznie.

Jednorazowa zapłata grzywny w obecnej sytuacji nie jest realna. Podejmuję jednak działania zmierzające do poprawy sytuacji finansowej i chcę wykonać orzeczenie dobrowolnie. Wnoszę o rozłożenie grzywny na ________ rat po ______________________ zł miesięcznie, ponieważ taki harmonogram odpowiada moim aktualnym możliwościom.

Uzasadnienie przy egzekucji komorniczej

W sprawie zostały podjęte czynności egzekucyjne, w tym ______________________. Powoduje to dodatkowe obciążenie finansowe i utrudnia mi bieżące regulowanie podstawowych kosztów utrzymania.

Wnoszę o rozłożenie grzywny na raty, ponieważ pozwoli to na dobrowolne i regularne wykonanie orzeczenia. Proponuję raty po ______________________ zł miesięcznie. Jednocześnie wnoszę o wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpoznania niniejszego wniosku.

Załączniki do wniosku o rozłożenie grzywny na raty

Załączniki są często ważniejsze niż samo uzasadnienie. To one pokazują, czy sytuacja skazanego rzeczywiście uzasadnia raty.

Do wniosku warto dołączyć:

• zaświadczenie o zarobkach,
• umowę o pracę, zlecenie albo dokument potwierdzający źródło dochodu,
• decyzję o emeryturze, rencie, zasiłku albo innym świadczeniu,
• potwierdzenia kosztów najmu, czynszu i mediów,
• dokumenty dotyczące alimentów,
• umowy kredytowe lub potwierdzenia rat,
• dokumenty leczenia i zakupu leków,
• potwierdzenie statusu osoby bezrobotnej, jeżeli dotyczy,
• pisma od komornika, jeżeli egzekucja już trwa,
• oświadczenie o sytuacji rodzinnej i majątkowej.

Najczęstsze błędy we wniosku o raty

Wniosek o rozłożenie grzywny na raty nie musi być długi, ale musi być konkretny. Błędy zwykle powtarzają się w tych samych miejscach.

• brak sygnatury sprawy,
• brak wskazania kwoty grzywny,
• brak konkretnej liczby rat,
• brak wysokości proponowanej raty,
• ogólne uzasadnienie bez liczb,
• brak dokumentów finansowych,
• propozycja raty nierealnej do zapłaty,
• złożenie wniosku dopiero po rozpoczęciu egzekucji,
• brak reakcji na wezwania sądu,
• nieterminowe płacenie rat po uzyskaniu zgody.

Co zrobić, gdy trwa egzekucja grzywny

Jeżeli egzekucja już trwa, wniosek o rozłożenie grzywny na raty nadal może mieć sens. Trzeba jednak działać szybko i precyzyjnie.

W takiej sytuacji warto we wniosku dodać osobny punkt:

Wnoszę o wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpoznania niniejszego wniosku, ponieważ proponuję realny harmonogram dobrowolnej spłaty grzywny, a dalsze czynności egzekucyjne powodują dodatkowe koszty i pogarszają moją sytuację finansową.

Samo złożenie wniosku nie zawsze automatycznie zatrzymuje działania egzekucyjne. Dlatego nie należy zakładać, że sprawa „sama się wstrzyma”. Trzeba sprawdzić, czy sąd wydał decyzję i czy komornik otrzymał informację o ewentualnym wstrzymaniu.

Co zrobić, jeśli sąd odmówi rozłożenia grzywny na raty

Odmowa nie zawsze zamyka sprawę. Na postanowienie w przedmiocie rozłożenia grzywny na raty przysługuje zażalenie. Warto jednak najpierw sprawdzić, dlaczego sąd odmówił.

Najczęstsze powody odmowy to:

• brak dokumentów potwierdzających sytuację finansową,
• zbyt ogólne uzasadnienie,
• propozycja rat nieadekwatna do dochodów,
• brak wykazania, że jednorazowa zapłata wywoła zbyt ciężkie skutki,
• wcześniejsze lekceważenie obowiązku zapłaty.

Jeżeli sąd odmówił z powodu braków w uzasadnieniu albo dokumentach, trzeba rozważyć zażalenie i uzupełnienie argumentów. Jeżeli sytuacja finansowa zmieniła się później, możliwe jest przygotowanie kolejnego pisma opartego na nowych okolicznościach.

Rozłożenie grzywny na raty krok po kroku

1. sprawdź sygnaturę sprawy i sąd prowadzący wykonanie grzywny,
2. ustal dokładną kwotę grzywny do zapłaty,
3. policz realną miesięczną ratę,
4. przygotuj uzasadnienie oparte na liczbach,
5. zbierz dokumenty dotyczące dochodów i kosztów,
6. jeżeli trwa egzekucja, dodaj wniosek o jej wstrzymanie,
7. podpisz wniosek własnoręcznie,
8. złóż pismo w sądzie albo wyślij listem poleconym,
9. czekaj na postanowienie sądu,
10. po zgodzie płać raty terminowo i podawaj sygnaturę sprawy w przelewie.

Ile trwa i ile kosztuje wniosek o rozłożenie grzywny na raty

Czas rozpoznania zależy od sądu, obciążenia wydziału i kompletności wniosku. W praktyce proste wnioski mogą zostać rozpoznane szybciej, a sprawy z brakami, egzekucją albo koniecznością dodatkowych wyjaśnień trwają dłużej.

Największy wpływ na tempo ma jakość pisma. Jeżeli wniosek zawiera konkretną propozycję rat, pełne dane, sygnaturę i dokumenty, sąd ma mniej powodów do wzywania o uzupełnienia.

Wniosek dotyczy wykonania orzeczonej grzywny. Jeżeli masz wątpliwość, czy w Twojej sprawie pojawi się opłata albo dodatkowy koszt, warto sprawdzić aktualne pouczenie z sądu lub skonsultować pismo przed złożeniem.

Z praktyki kancelarii

Moja ocena jako obrońcy

Wniosek o rozłożenie grzywny na raty warto złożyć wtedy, gdy skazany rzeczywiście chce wykonać orzeczenie, ale jednorazowa zapłata przekracza jego aktualne możliwości. To dobre rozwiązanie dla osób, które mają dochód, ale nie mają wolnych środków na zapłatę całej kwoty od razu.

Nie warto składać wniosku tylko po to, żeby zyskać czas. Sąd szybko zauważy, że propozycja rat jest pozorna. Jeszcze gorzej, gdy po uzyskaniu zgody skazany nie płaci rat. Wtedy sytuacja może wrócić do punktu wyjścia, często już z egzekucją i dodatkowymi kosztami.

Kiedy nie iść do sądu z takim wnioskiem

Nie każdy przypadek wymaga natychmiastowego składania wniosku. Jeżeli grzywna jest niska i można ją zapłacić bez poważnych konsekwencji, prostsze może być uregulowanie jej od razu. Jeżeli natomiast problemem nie jest sama grzywna, ale szersze wykonanie wyroku, trzeba ocenić całą sprawę, a nie tylko jeden obowiązek płatniczy.

Jeżeli skazany nie ma żadnych dochodów i nie jest w stanie płacić nawet minimalnych rat, samo rozłożenie grzywny na raty może nie rozwiązać problemu. Wtedy trzeba rozważyć inne instytucje postępowania wykonawczego, zależnie od sytuacji.

Autor: adwokat Łukasz Oleś

– doświadczenie: wieloletnia praktyka w prowadzeniu spraw karnych i wykonawczych
– liczba spraw: setki prowadzonych postępowań
– specjalizacja: prawo karne, postępowanie wykonawcze, grzywny, środki probacyjne i obrona skazanych
– obszar: Śląsk i cała Polska

FAQ – rozłożenie grzywny na raty