Upadłość konsumencka przy kredycie frankowym

Kredyt frankowy może być jednym z powodów niewypłacalności, ale sama niekorzystna umowa nie wystarcza do ogłoszenia upadłości. Sąd bada, czy kredytobiorca rzeczywiście utracił zdolność do regulowania wymagalnych zobowiązań. Trzeba też ustalić, co stanie się z mieszkaniem, roszczeniem o zwrot rat i ewentualnym procesem przeciwko bankowi.

Największym błędem jest traktowanie upadłości konsumenckiej jako prostego sposobu na pozbycie się kredytu frankowego. W niektórych sprawach lepiej najpierw zakwestionować umowę. W innych sytuacja finansowa jest już tak trudna, że postępowanie upadłościowe nie może czekać na wieloletni proces z bankiem.

Stan prawny artykułu: 16 lipca 2026 roku.

Spis treści

• Co daje upadłość przy kredycie frankowym?
• Co wchodzi do masy upadłości?
• Co dzieje się z procesem frankowym?
• Najpierw pozew czy upadłość?
• Czy syndyk sprzeda mieszkanie?
• Co ze współkredytobiorcą?
• Najczęstsze błędy frankowiczów
• Co zrobić krok po kroku?
• Ile to trwa i kosztuje?
• FAQ

Upadłość konsumencka przy kredycie frankowym – co daje?

Upadłość konsumencka jest postępowaniem przeznaczonym dla osoby fizycznej, która stała się niewypłacalna. Niewypłacalność oznacza, że dłużnik utracił możliwość regulowania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Nie wystarczy samo przekonanie, że kredyt jest zbyt drogi albo że umowa zawiera niedozwolone postanowienia.

Po ogłoszeniu upadłości majątek dłużnika tworzy masę upadłości przeznaczoną na zaspokojenie wierzycieli. Wynika to z art. 61 i 62 Prawa upadłościowego. W sprawie frankowej oznacza to, że trzeba rozdzielić trzy elementy:

• nieruchomość obciążoną hipoteką,
• wierzytelność banku wynikającą z umowy kredytu,
• roszczenia kredytobiorcy wobec banku, np. o zwrot świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej umowy.

Każdy z tych elementów jest rozliczany inaczej. Zadłużenie nie „wchodzi do masy upadłości”. Do masy wchodzi majątek dłużnika, w tym nieruchomość oraz przysługujące mu roszczenia. Bank występuje natomiast jako wierzyciel i zgłasza swoją wierzytelność.

Co dzieje się z kredytem po ogłoszeniu upadłości?

Ogłoszenie upadłości nie powoduje, że umowa kredytu frankowego automatycznie staje się nieważna. Nie zastępuje również wyroku ustalającego nieważność umowy. Bank może zgłosić wierzytelność wynikającą z kredytu, a syndyk powinien zbadać jej podstawę oraz wysokość.

Jeżeli umowa zawiera niedozwolone postanowienia, ważne jest ustalenie, czy istnieją podstawy do zakwestionowania roszczenia banku. W przeciwnym razie w postępowaniu może zostać przyjęta kwota wyliczona na podstawie umowy, której ważność nie została wcześniej przeanalizowana.

Unieważnienie umowy może wpływać na:

• wysokość wierzytelności zgłoszonej przez bank,
• kwotę, której syndyk może dochodzić od banku,
• sposób rozliczenia wypłaconego kapitału i dokonanych wpłat,
• stopień zaspokojenia pozostałych wierzycieli,
• ostateczny zakres oddłużenia konsumenta.

Nie oznacza to jednak, że korzystny wyrok pozwoli upadłemu zatrzymać wszystkie pieniądze odzyskane od banku. Jeżeli roszczenie należy do masy upadłości, uzyskane środki co do zasady służą zaspokojeniu wierzycieli.

Czy roszczenie frankowe wchodzi do masy upadłości?

Tak. Roszczenie o zwrot rat, prowizji i innych świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej umowy ma wartość majątkową. Jeżeli przysługuje kredytobiorcy w dniu ogłoszenia upadłości, co do zasady staje się składnikiem masy upadłości.

Dotyczy to także roszczenia, które nie zostało jeszcze objęte pozwem. Brak postępowania sądowego nie oznacza, że roszczenie nie istnieje. Dlatego we wniosku o upadłość oraz w kontaktach z syndykiem trzeba ujawnić:

• fakt zawarcia umowy kredytu powiązanej z CHF,
• dotychczas wpłacone raty i inne opłaty,
• wezwania do zapłaty i reklamacje kierowane do banku,
• zawartą albo proponowaną ugodę,
• toczący się proces i jego sygnaturę,
• wyrok wydany w sprawie kredytu, nawet jeśli nie jest jeszcze prawomocny.

Upadłość konsumencka a trwający proces frankowy

Jeżeli przed ogłoszeniem upadłości kredytobiorca pozwał bank, sprawa nie znika. Zmienia się jednak podmiot uprawniony do jej prowadzenia.

Zgodnie z art. 144 Prawa upadłościowego postępowania dotyczące masy upadłości mogą być po ogłoszeniu upadłości prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Syndyk działa na rzecz upadłego, ale we własnym imieniu.

W praktyce sąd rozpoznający sprawę frankową może zawiesić postępowanie, a następnie podjąć je z udziałem syndyka. Kredytobiorca powinien niezwłocznie poinformować:

• sąd prowadzący sprawę o ogłoszeniu upadłości,
• dotychczasowego pełnomocnika,
• syndyka o procesie i wartości dochodzonych roszczeń.

Po ogłoszeniu upadłości kredytobiorca nie może samodzielnie decydować o cofnięciu pozwu, zrzeczeniu się roszczenia ani zawarciu ugody dotyczącej składnika masy. Takie działania mogłyby zmniejszyć majątek przeznaczony dla wierzycieli.

Czy syndyk musi kontynuować proces?

Syndyk powinien działać w interesie masy upadłości. Bada więc szanse wygrania sprawy, wartość roszczenia, koszty postępowania i ryzyko procesowe. Może uznać, że kontynuowanie procesu jest opłacalne, ale może również ocenić, że określone żądania wymagają zmiany albo że ugoda jest korzystniejsza.

Dlatego jeszcze przed złożeniem wniosku o upadłość warto przygotować analizę umowy, wyliczenie roszczeń i komplet dokumentów. Samo przekazanie syndykowi informacji, że „kredyt jest frankowy”, może nie wystarczyć do szybkiej oceny sprawy.

Czy można pozwać bank dopiero po ogłoszeniu upadłości?

Roszczenie dotyczące masy może być dochodzone również po ogłoszeniu upadłości, ale pozew powinien wytoczyć syndyk. Upadły nie ma w tym zakresie samodzielnej legitymacji procesowej.

Kredytobiorca może przekazać syndykowi analizę prawną, dokumenty i argumenty przemawiające za pozwem. Nie powinien jednak samodzielnie wszczynać postępowania bez uzgodnienia swojej sytuacji prawnej.

Co zrobić najpierw: pozwać bank czy ogłosić upadłość?

Nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich frankowiczów. Kolejność zależy od skali zadłużenia, wartości majątku, etapu wypowiedzenia umowy oraz sytuacji pozostałych wierzycieli.

Najpierw należy przygotować symulację finansową dla każdego wariantu. Powinna uwzględniać saldo kapitału, wartość nieruchomości, sumę wpłat, inne zobowiązania, dochody rodziny oraz możliwe roszczenia wobec banku.

Czy upadłość konsumencka zawsze oznacza sprzedaż mieszkania?

Jeżeli mieszkanie albo dom należy do upadłego i wchodzi do masy upadłości, syndyk co do zasady dąży do jego sprzedaży. Hipoteka banku nie chroni nieruchomości przed likwidacją. Daje bankowi szczególną pozycję przy podziale ceny uzyskanej ze sprzedaży.

Upadłość nie jest więc sposobem na zatrzymanie mieszkania i jednoczesne umorzenie kredytu. Jeżeli zachowanie nieruchomości jest najważniejszym celem, przed złożeniem wniosku trzeba przeanalizować także:

• pozew o ustalenie nieważności umowy,
• wniosek o zabezpieczenie roszczeń,
• ugodę z bankiem,
• restrukturyzację zadłużenia,
• układ konsumencki z wierzycielami.

Po sprzedaży domu albo lokalu upadły może złożyć wniosek o wydzielenie środków na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Na podstawie art. 342a Prawa upadłościowego może to być kwota odpowiadająca przeciętnemu czynszowi najmu za okres od 12 do 24 miesięcy.

Kwota nie jest przyznawana automatycznie. Sędzia-komisarz uwzględnia m.in. liczbę osób pozostających na utrzymaniu upadłego, jego zdolności zarobkowe, potrzeby mieszkaniowe, cenę uzyskaną ze sprzedaży i opinię syndyka.

Co dzieje się z pieniędzmi odzyskanymi od banku?

Jeżeli syndyk wygra proces lub zawrze korzystną ugodę, środki uzyskane od banku co do zasady zasilają masę upadłości. Są następnie przeznaczane na koszty postępowania i zaspokojenie wierzycieli zgodnie z zasadami Prawa upadłościowego.

Upadły nie powinien zakładać, że odzyska pieniądze z rat i będzie mógł nimi swobodnie dysponować. Korzystny wynik procesu może jednak:

• zwiększyć stopień spłaty wierzycieli,
• zmniejszyć wierzytelność banku,
• ograniczyć wysokość zobowiązań objętych planem spłaty,
• wpłynąć na długość postępowania i końcowe oddłużenie.

Rozliczenie po unieważnieniu kredytu w toku upadłości jest bardziej skomplikowane niż zwykłe zestawienie wypłaconego kapitału i sumy rat. Znaczenie mogą mieć zasady potrącenia, wymagalność roszczeń, treść zgłoszenia wierzytelności oraz kolejność podejmowanych czynności.

Czy można zawrzeć ugodę frankową po ogłoszeniu upadłości?

Ugoda dotycząca roszczenia wchodzącego do masy upadłości nie powinna być zawierana samodzielnie przez kredytobiorcę. Decyzję podejmuje syndyk, oceniając, czy warunki ugody są korzystne dla masy oraz wierzycieli.

Bank może zaproponować przewalutowanie, obniżenie salda albo wypłatę określonej kwoty. Każdą ofertę trzeba porównać z potencjalnym wynikiem procesu. Należy również sprawdzić, czy ugoda:

• nie zawiera zrzeczenia się wartościowych roszczeń,
• prawidłowo rozlicza kapitał i dokonane wpłaty,
• reguluje wykreślenie hipoteki,
• nie powoduje niekorzystnych skutków podatkowych,
• jest możliwa do wykonania w realiach postępowania upadłościowego.

Upadłość jednego frankowicza a drugi współkredytobiorca

Wiele umów frankowych zostało zawartych wspólnie przez małżonków. Upadłość jednego z nich nie powoduje automatycznego oddłużenia drugiego.

Zgodnie z art. 491¹⁵ ust. 5 Prawa upadłościowego ustalenie planu spłaty nie narusza praw wierzyciela wobec współdłużnika ani poręczyciela. Bank może więc dochodzić zapłaty od drugiego kredytobiorcy, nawet jeśli zobowiązania pierwszego zostaną później umorzone.

Przed złożeniem wniosku trzeba ustalić:

• kto jest stroną umowy kredytowej,
• kto jest właścicielem nieruchomości,
• czy małżonkowie mają majątek wspólny,
• czy oboje są niewypłacalni,
• kto jest uprawniony do roszczeń wobec banku,
• jak upadłość jednego małżonka wpłynie na sytuację drugiego.

Złożenie wniosku tylko przez jednego kredytobiorcę bez analizy odpowiedzialności drugiego może przenieść cały ciężar spłaty na współmałżonka.

Najczęstsze błędy przy upadłości i kredycie frankowym

1. Złożenie wniosku bez analizy umowy kredytowej

Bank może zgłosić wysoką wierzytelność obliczoną według postanowień umowy. Jeżeli nikt nie przeanalizuje jej ważności, potencjalne zarzuty wobec banku mogą zostać wykorzystane zbyt późno.

2. Założenie, że syndyk nie dowie się o procesie

Syndyk bada majątek, dokumenty, rachunki, księgi wieczyste i informacje ujawnione w rejestrach. Zatajenie procesu albo roszczenia może poważnie zaszkodzić dłużnikowi.

3. Samodzielne podpisanie ugody po ogłoszeniu upadłości

Po utracie zarządu nad majątkiem upadły nie może samodzielnie rozporządzać roszczeniem należącym do masy.

4. Przekonanie, że upadłość jednego małżonka chroni drugiego

Bank zachowuje roszczenia wobec współkredytobiorcy. Oddłużenie jednego z małżonków nie musi rozwiązać problemu całej rodziny.

5. Skupienie się wyłącznie na mieszkaniu

Trzeba uwzględnić wszystkie długi, dochody, majątek i koszty rodziny. Nawet korzystny proces frankowy może nie przywrócić wypłacalności, jeżeli istnieją inne znaczne zobowiązania.

6. Czekanie na wyrok mimo narastającej egzekucji

Proces frankowy może trwać długo. Jeżeli w tym czasie wierzyciele prowadzą egzekucje, sytuacja dłużnika może się pogarszać. Strategia musi uwzględniać nie tylko możliwy wynik procesu, lecz także to, co wydarzy się przed jego zakończeniem.

Moja ocena jako pełnomocnika

W mojej ocenie upadłość konsumencka powinna być rozwiązaniem całościowego problemu niewypłacalności, a nie automatyczną reakcją na wysoką ratę kredytu frankowego.

Jeżeli kredytobiorca reguluje zobowiązania, posiada stabilne dochody, a głównym problemem jest wadliwa umowa, pierwszym krokiem powinna być jej analiza. Pozew przeciwko bankowi może doprowadzić do usunięcia nieuczciwego zobowiązania bez utraty całego majątku.

Upadłość warto poważnie rozważyć, gdy:

• raty i inne długi od dłuższego czasu nie są spłacane,
• toczy się kilka egzekucji,
• dochody nie pozwalają na odzyskanie płynności,
• ugoda z bankiem nie rozwiązuje pozostałego zadłużenia,
• oczekiwanie na wynik procesu frankowego pogłębia kryzys,
• nawet wygrana z bankiem nie wystarczy do spłaty pozostałych wierzycieli.

Najwięcej tracą osoby, które najpierw podejmują nieodwracalną decyzję, a dopiero później pytają o jej skutki. Po ogłoszeniu upadłości kontrolę nad roszczeniem frankowym przejmuje syndyk. To zasadniczo zmienia pozycję kredytobiorcy.

Kiedy NIE składać od razu wniosku o upadłość?

Nie kieruj od razu wniosku do sądu, jeżeli nie zostały jeszcze sprawdzone:

• ważność umowy kredytu frankowego,
• wartość roszczenia wobec banku,
• aktualne saldo kapitału,
• wartość mieszkania i wysokość hipoteki,
• odpowiedzialność współkredytobiorcy,
• możliwość zabezpieczenia roszczeń w sprawie frankowej,
• realne warunki ugody lub układu z wierzycielami.

Upadłość może nie być najlepszym rozwiązaniem, gdy konsument posiada tylko jeden sporny dług wobec banku, nadal jest wypłacalny, a analiza wskazuje na silne podstawy do stwierdzenia nieważności umowy.

Nie należy również składać wniosku wyłącznie po to, aby zatrzymać licytację mieszkania na kilka miesięcy. Postępowanie upadłościowe samo prowadzi do likwidacji majątku. Jeżeli celem jest zachowanie nieruchomości, trzeba wcześniej sprawdzić inne instrumenty prawne.

Upadłość konsumencka i kredyt frankowy – co zrobić krok po kroku?

1. Zbierz umowę i historię kredytu. Potrzebne są umowa, regulamin, aneksy, zaświadczenie banku, historia wypłaty oraz spłat.
2. Sporządź pełną listę długów. Uwzględnij kredyty, pożyczki, zaległości publicznoprawne, egzekucje, poręczenia i zobowiązania wobec osób prywatnych.
3. Ustal wartość majątku. Sprawdź nieruchomości, samochody, oszczędności, udziały oraz roszczenia wobec banków i innych podmiotów.
4. Przeanalizuj umowę frankową. Trzeba ocenić podstawy nieważności, możliwe roszczenia oraz ryzyko zgłoszenia przez bank własnej wierzytelności.
5. Porównaj trzy scenariusze. Pozew, ugodę i upadłość należy zestawić finansowo, a nie tylko prawnie.
6. Sprawdź sytuację współkredytobiorcy. Upadłość jednej osoby może zwiększyć ryzyko drugiej.
7. Ujawnij roszczenie we wniosku. Wskaż proces, reklamację, wezwanie do zapłaty lub samo potencjalne roszczenie wynikające z umowy.
8. Po ogłoszeniu upadłości przekaż dokumenty syndykowi. Syndyk powinien otrzymać analizę, wyliczenia, korespondencję z bankiem i informacje o terminach procesowych.
9. Monitoruj oba postępowania. Sprawa upadłościowa i frankowa muszą być prowadzone w sposób skoordynowany.

Ile trwa i ile kosztuje upadłość przy kredycie frankowym?

Opłata sądowa od wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej wynosi 30 zł. Nie jest to jednak całkowity koszt sprawy.

Mogą pojawić się także:

• koszty pomocy prawnej przy przygotowaniu wniosku,
• koszty analizy umowy frankowej i wyliczenia roszczeń,
• koszty procesu przeciwko bankowi,
• wydatki związane z wyceną i sprzedażą majątku,
• wynagrodzenie oraz wydatki syndyka rozliczane w postępowaniu.

Jeżeli masa upadłości nie ma środków, część kosztów może zostać tymczasowo pokryta przez Skarb Państwa. Nie oznacza to jednak automatycznie, że dłużnik nigdy nie będzie uczestniczył w ich rozliczeniu. Niezaspokojone koszty mogą być uwzględniane przy ustalaniu planu spłaty.

Nie ma jednego terminu zakończenia całej sprawy. Czas zależy od liczby wierzycieli, majątku, sprzedaży nieruchomości oraz procesu frankowego. Samo postępowanie przeciwko bankowi może trwać dłużej niż etap likwidacji majątku.

Po zakończeniu właściwego postępowania sąd może ustalić plan spłaty:

• co do zasady na okres nie dłuższy niż 36 miesięcy,
• od 36 do 84 miesięcy, jeżeli niewypłacalność została spowodowana lub istotnie zwiększona umyślnie albo wskutek rażącego niedbalstwa.

W szczególnych przypadkach możliwe jest umorzenie zobowiązań bez planu spłaty albo warunkowe umorzenie. Wymaga to jednak spełnienia ustawowych przesłanek związanych z trwałą lub czasową niezdolnością do dokonywania spłat.

FAQ – upadłość konsumencka a kredyt frankowy

Czy mając kredyt frankowy, można ogłosić upadłość konsumencką?

Tak, jeżeli kredytobiorca jest niewypłacalny. Sam kredyt frankowy albo wysoka rata nie wystarczą. Trzeba wykazać trwałą utratę możliwości regulowania wymagalnych zobowiązań.

Czy upadłość umorzy cały kredyt frankowy?

Upadłość może doprowadzić do umorzenia niespłaconych zobowiązań po wykonaniu planu spłaty albo w szczególnych przypadkach bez planu. Nie zastępuje jednak wyroku stwierdzającego nieważność umowy i nie zawsze obejmuje wszystkie rodzaje długów.

Kto prowadzi proces frankowy po ogłoszeniu upadłości?

Proces dotyczący roszczenia wchodzącego do masy upadłości prowadzi syndyk we własnym imieniu, ale na rzecz upadłego. Kredytobiorca nie może samodzielnie rozporządzać takim roszczeniem.

Czy syndyk sprzeda mieszkanie obciążone kredytem?

Jeżeli mieszkanie należy do upadłego i wchodzi do masy upadłości, jego sprzedaż jest bardzo prawdopodobna. Upadły może wnioskować o wydzielenie z ceny sprzedaży kwoty na najem lokalu za okres od 12 do 24 miesięcy.

Co stanie się z pieniędzmi odzyskanymi od banku?

Jeżeli roszczenie należy do masy upadłości, środki odzyskane od banku co do zasady zasilają masę i służą zaspokojeniu wierzycieli. Nie trafiają automatycznie do swobodnej dyspozycji upadłego.

Ile trwa plan spłaty wierzycieli?

Co do zasady plan spłaty może trwać do 36 miesięcy. Jeżeli sąd stwierdzi umyślne doprowadzenie do niewypłacalności albo rażące niedbalstwo, plan może zostać ustalony na okres od 36 do 84 miesięcy.

Ile kosztuje złożenie wniosku o upadłość?

Opłata sądowa od wniosku konsumenta wynosi 30 zł. Dodatkowo mogą wystąpić koszty pomocy prawnej, analizy kredytu, procesu frankowego, wyceny majątku oraz wydatki postępowania.

Czy warto najpierw pozwać bank?

To zależy od sytuacji. Jeżeli kredytobiorca jest wypłacalny, a głównym problemem jest wadliwa umowa, pozew może być korzystniejszy niż upadłość. Gdy istnieje wiele niespłacanych długów i egzekucji, czekanie na wyrok może nie rozwiązać problemu niewypłacalności.

Autor: adwokat Łukasz Oleś

– doświadczenie: wieloletnia praktyka w prowadzeniu spraw
– liczba spraw: setki prowadzonych postępowań
– specjalizacja: sprawy frankowe, spory z bankami i upadłość konsumencka
– obszar: Śląsk i cała Polska