Odpowiedzialność za fałszywe oskarżenie – co grozi?

Fałszywe oskarżenie to poważne przestępstwo, które może całkowicie zniszczyć komuś życie – zawodowe, rodzinne, osobiste. W polskim prawie osoba, która zawiadamia organy ścigania o przestępstwie, które nie miało miejsca lub wskazuje niewinną osobę jako sprawcę, może ponieść odpowiedzialność karną. W tym artykule wyjaśniamy, czym dokładnie jest fałszywe oskarżenie, co grozi za jego dokonanie, oraz jakie są różnice między zniesławieniem, pomówieniem a przestępstwem z art. 234 k.k.

Co to jest fałszywe oskarżenie?

Fałszywe oskarżenie – w języku prawnym zwane też fałszywym zawiadomieniem – polega na świadomym zgłoszeniu nieprawdy organom ścigania. Może przyjąć formę:

• zawiadomienia o przestępstwie, które nie miało miejsca,
• wskazania konkretnej osoby jako sprawcy przestępstwa, choć jest ona niewinna,
• złożenia fałszywych zeznań obciążających inną osobę.

Reguluje to art. 234 Kodeksu karnego:

„Kto, zawiadamiając o popełnieniu przestępstwa organ powołany do ścigania przestępstw, pomawia inną osobę o czyn zabroniony, wiedząc, że czyn ten nie został popełniony, podlega karze pozbawienia wolności do lat 2.”

Fałszywe oskarżenie a inne przestępstwa – różnice

W praktyce granice są często płynne – np. ktoś może zgłosić fałszywe oskarżenie i potem złożyć fałszywe zeznania w jego obronie. Wówczas możliwa jest odpowiedzialność kumulatywna – z kilku przepisów.

Jakie są najczęstsze przypadki fałszywego oskarżenia?

• Konflikty rozwodowe – jedno z małżonków oskarża drugie o przemoc, by uzyskać przewagę przy podziale majątku lub opiece nad dziećmi,
• Fałszywe zawiadomienie o gwałcie, kradzieży, pobiciu – często z chęci zemsty, zazdrości lub manipulacji,
• Zgłoszenie nieprawdy w celu uzyskania odszkodowania (np. „sfingowana” napaść),
• Zgłoszenie przestępstwa przez osobę trzecią, np. sąsiada, z powodu uprzedzeń lub konfliktów.

Uwaga: To, że sprawca zostaje uniewinniony, nie oznacza automatycznie, że zgłaszający poniesie odpowiedzialność. Warunkiem odpowiedzialności jest działanie z pełną świadomością nieprawdziwości oskarżenia.

Co grozi za fałszywe oskarżenie?

Za czyn z art. 234 k.k. grozi:

• kara pozbawienia wolności do 2 lat,
• grzywna lub ograniczenie wolności (np. prace społeczne),
• obowiązek przeproszenia pokrzywdzonego lub wypłaty nawiązek,
• wpis do Krajowego Rejestru Karnego.

W praktyce sądy często orzekają kary wolnościowe (np. zawieszenie wykonania kary, dozór kuratora, grzywna), ale przy poważnych skutkach (np. utrata pracy przez pomówionego, publiczne upokorzenie) – zapadają również wyroki bezwzględnego więzienia.

Jak się bronić, gdy ktoś mnie fałszywie oskarżył?

1. Zgromadź dowody: korespondencję, nagrania, świadków.
2. Udowodnij motyw – np. rozwód, zemsta, konflikt sąsiedzki.
3. Rozważ złożenie zawiadomienia o podejrzeniu przestępstwa z art. 234 k.k.
4. Złóż prywatny akt oskarżenia o zniesławienie lub naruszenie dóbr osobistych.
5. Wystąp o zadośćuczynienie cywilne za poniesione szkody (np. medialne oskarżenie, strata pracy).

Podsumowanie

Fałszywe oskarżenie jest przestępstwem, które może mieć poważne konsekwencje dla obu stron. Osoba, która dopuści się takiego czynu, naraża się na odpowiedzialność karną, moralną i cywilną. W każdej sprawie, w której padają zarzuty – warto działać rozważnie, szukać dowodów i nie zgłaszać oskarżeń pochopnie.

Jeśli padłeś ofiarą fałszywego oskarżenia – skontaktuj się z naszą kancelarią. Pomożemy Ci przygotować skuteczną linię obrony, zebrać materiał dowodowy i wytoczyć sprawę o ochronę dóbr osobistych lub zawiadomić o przestępstwie pomówienia.

Fałszywe oskarżenia mogą prowadzić do poważnych konsekwencji – od postępowania karnego po zniszczenie reputacji i życia prywatnego. Jeśli chcesz się bronić przed pomówieniem lub rozważyć pozew z art. 234 k.k., skorzystaj z pomocy adwokata od spraw karnych w Katowicach.

tel. 32 307 01 77
[email protected]