Boom na kredyty frankowe, który trwał do końca 2008 roku, spowodował, że wiele osób zmaga się ze spłatą nieuczciwej umowy. Mimo długotrwałej spłaty zobowiązania saldo kredytu nie ulega zmniejszeniu. Coraz więcej kredytobiorców decyduje się na wystąpienie na drogę sądową z żądaniem unieważnienia umowy. Natomiast istnieje jeszcze jeden sposób na pozbycie się toksycznego produktu bankowego. Sankcja kredytu darmowego, bo o niej mowa, chroni konsumentów przed nieuczciwymi umowami. Kiedy i jaki sposób z niej skorzystać?

Sankcja kredytu darmowego – którym frankowiczom przysługuje?

Przede wszystkim umowa frankowa musi mieć charakter kredytu konsumenckiego. W okresie największej popularności kredytów z elementem waluty obcej kwestię ta regulowała ustawa z dnia 20 lipca 2001 r. o kredycie konsumenckim. Zgodnie z jej treścią za kredyt konsumencki uważa się na mocy której przedsiębiorca w zakresie swojej działalności, zwany dalej „kredytodawcą”, udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi kredytu w jakiejkolwiek postaci. Ustawy nie stosuje się do kredytów o wysokości mniejszej niż 500 zł i większej niż 80 000 zł albo równowartości tych kwot w innej walucie niż waluta polska.

Zatem reasumując umowa kredytu musi być zaciągnięta na kwotę nie większą niż (1) 80 000 zł (lub jego równowartość w walucie obcej) oraz (2) zawarta z konsumentem w rozumieniu kodeksu cywilnego.

Jakie są obowiązki banków w związku z zawarciem umowy kredytu?

Zgodnie z treścią powoływanej ustawy kredytowa ma szereg obowiązków, w tym informacyjnych, które muszą znaleźć swoje odzwierciedlenie w umówię zawieranej z konsumentem. Szczegółowo te obowiązki opisane są w art. 4-7 ustawy. Jednym z nich jest wskazanie precyzyjnie całkowitego kosztu kredytu (CKK).

Precyzyjne określenie kosztów, do których obowiązany jest bank w związku z zawarciem umowy o kredyt konsumencki, może być niemożliwe w chwili zawarcia umowy. Przede wszystkim wynika to z faktu, że mogą one zależeć również od okoliczności niezależnych wyłącznie od stron (np. koszty aktu notarialnego niezbędnego do ustanowienia hipoteki). W takiej sytuacji, zgodnie z art. 4 ust. 3 ukk, należy określić ich szacunkową wysokość oraz okoliczności, od których zależy ich ostateczna wysokość i obowiązek zapłaty przez konsumenta. Jeżeli natomiast określenie tych kosztów jest wprawdzie możliwe na dzień zawarcia umowy, ale mogą one ulec następnie zmianie, to wówczas należy – na zasadzie analogii do ust. 4 załącznika do ustawy – dokonać ich wyliczenia według stanu wskaźników istniejącego w chwili zawarcia umowy. Jednym z elementów, które powinno być wskazane w CKK, jest wynagrodzenie banku z tzw. spreadu walutowego. Należy wskazać, ze zasadnicza większość kredytów uruchamiana jest w ten sposób, że saldo kredytu jest ustalane po kursie kupna, a spłaty następują po kursie sprzedaży (spread walutowy). W dotychczasowej praktyce Kancelaria nie spotkała się z takim wskazaniem CKK, aby uwzględniała kwotę wynagrodzenia wynikającego ze spreadu.

Jak skorzystać z sankcji kredytu darmowego i jakie są tego skutki?

Jeżeli bank nie podał w dokumentacji kredytowej informacji o stosowaniu spreadu, to zgodnie kredytobiorcy przysługuje uprawnienie do skorzystania z sankcji kredytu darmowego. W tym celu należy złożyć oświadczenie bankowi o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego o odpowiedniej treści. Sankcja kredytu darmowego sprowadza się do pozbawienia banku przychodów z tytułu określonego kredytu konsumenckiego, czyli utraty zarobku planowanego w ramach danej transakcji. Dotyczy przede wszystkim odsetek, prowizji i innych opłat dodatkowych. Jeżeli zastosowano sankcję kredytu darmowego, konsument pozostaje zobowiązany jedynie do zwrotu kredytodawcy kapitału wykorzystanego kredytu. Jeżeli kredytobiorca nadpłacił kapitał, to należy mu się zwrot różnicy. Zatem skutek skorzystania z tej instytucji jest podobny do ustalenia nieważności umowy.

Niemniej konsument jest dodatkowo chroniony, albowiem nie jest zobowiązany do niezwłocznego zwrotu kapitału. Ponadto odpada ryzyko pojawienia bezzasadnego roszczenia banku o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału.

Powyższe rozważania znajdują poparcie w orzecznictwie. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18 wskazał, że „art. 4 u.k.k. z 2001 r. określał w ust. 2, jakie dane powinna zawierać umowa o kredyt konsumencki (w tym informacje o rocznej stopie oprocentowania i całkowitym koszcie kredytu), a w ust. 3 zastrzegał, iż jeżeli nie jest możliwe podanie kosztów, do których poniesienia zobowiązany jest konsument, należy określić ich szacunkową wysokość oraz okoliczności, od których zależy ich ostateczna wysokość i obowiązek zapłaty przez konsumenta.” Ponadto warto wskazać na wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2021 r. (sygn. akt XXVII Ca 460/19), który oddalił apelację mBanku od pozytywnego wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie. Wyrok I instancji uwzględniał roszczenie strony powodowej, która powołała się na sankcję kredytu darmowego. W opisywanym przypadku uznano, że bank nie wskazał w CKK w ogóle informacji o stosowanym spreadzie, nie mówiąc już o jego wysokości. Tym samym naruszył obowiązki wynikające z art. 4-7 ustawy o kredycie konsumenckim, a skorzystanie konsumenta z sankcji kredytu darmowego określonej w art. 15 tej ustawy było zasadne.

Jeżeli posiadasz kredyt CHF do kwoty 80 000 zł, skontaktuj się z Kancelarią.

 Jeżeli chciałbyś sprawdzić czy Twoja umowa kredytu we frankach nadaje się do unieważnienia, wypełnij formularz kontaktowy lub zadzwoń.

Click or drag files to this area to upload. You can upload up to 15 files.
Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych w związku z wysłaniem zapytania przez formularz kontaktowy. Podanie danych jest dobrowolne, ale niezbędne do przetworzenia zapytania. Zostałem/am poinformowany/a, że przysługuje mi prawo dostępu do swoich danych, możliwość ich poprawiania, żądania zaprzestania ich przetwarzania.
Tematy powiązane – czytaj też: