Podstawy ojcostwa w polskim prawie
Ojcostwo może zostać ustalone na trzy sposoby:
- z mocy prawa (zasada: mąż matki jest ojcem dziecka),
- przez uznanie ojcostwa w USC,
- na podstawie orzeczenia sądu (ustalenie ojcostwa).
Ustalenie ojcostwa
Ustalenie ojcostwa jest możliwe, gdy nie działa domniemanie pochodzenia od męża matki albo gdy mężczyzna kwestionuje brak swojego rodzicielstwa. Sąd rozstrzyga o biologicznym ojcu dziecka na podstawie dowodów – najczęściej badań DNA.
Zaprzeczenie ojcostwa
Zaprzeczenie ojcostwa to proces odwrotny – jego celem jest obalenie domniemania, że mąż matki lub mężczyzna, który uznał dziecko, jest jego ojcem.
Najważniejszy element sprawy to terminy – ustawa przewiduje konkretne okresy, w których można złożyć pozew.
Dowody w sprawach o ojcostwo
Najważniejszym dowodem jest badanie DNA, ale sąd analizuje również:
- dokumentację medyczną,
- dowody ze świadków,
- wiadomości i korespondencję,
- dowody dotyczące pożycia stron w okresie koncepcyjnym.
Nazwisko dziecka a ojcostwo
Ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa wpływa bezpośrednio na nazwisko dziecka. W niektórych przypadkach możliwa jest jego zmiana lub ustalenie nowego nazwiska zgodnie z wolą rodziców.
Ojcostwo a władza rodzicielska
Po ustaleniu ojcostwa sąd rozstrzyga również o władzy rodzicielskiej. W zależności od sytuacji może ona zostać:
- pozostawiona pełna,
- ograniczona,
- zawieszona,
- przyznana jednemu rodzicowi.
Ojciec a kontakty z dzieckiem
Jeżeli rodzice nie mieszkają razem, sąd określa kontakty ojca z dzieckiem – zarówno bezpośrednie, jak i telefoniczne czy online.
Wyjazd dziecka za granicę a zgoda ojca
Władza rodzicielska ma kluczowe znaczenie dla tego, kto decyduje o wyjeździe dziecka za granicę. Jeśli władza rodzicielska jest pełna – potrzebna jest zgoda obojga rodziców.
Alimenty a ustalenie ojcostwa
Ustalenie ojcostwa otwiera drogę do żądania alimentów. Sąd może uwzględnić alimenty:
- na przyszłość,
- wstecz (do 3 lat),
- koszty ciąży i porodu.
Ojciec a miejsce pobytu dziecka
W sprawach o ojcostwo często pojawia się też problem miejsca zamieszkania dziecka – zwłaszcza gdy rodzice mieszkają osobno i nie potrafią dojść do porozumienia.
FAQ
Czy sąd zawsze kieruje na badania DNA?
W większości spraw tak, ponieważ jest to dowód niemal pewny. Wyjątki są bardzo rzadkie.
Ile trwa sprawa o ustalenie ojcostwa?
Zwykle kilka miesięcy, ale sprawy z opiniami biegłych lub odmową współpracy mogą trwać ponad rok.
Kto płaci za badanie DNA?
Najczęściej koszt jest tymczasowo pokrywany z zaliczki strony, która złożyła wniosek, a ostatecznie rozlicza go wyrok.
