Coraz częściej właściciele działek odkrywają, że na ich nieruchomości stoi słup energetyczny lub przebiegają nad nią przewody. W wielu przypadkach stan prawny tych urządzeń od lat nie był uregulowany. Nowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2025 r. wprowadził istotne zmiany – wzmacnia pozycję właścicieli i ogranicza możliwość automatycznego powoływania się przez przedsiębiorstwa na zasiedzenie służebności przesyłu.
W tym poradniku wyjaśniono, jakie prawa ma właściciel działki, jakie roszczenia może zgłosić i co zmieniło się po orzeczeniu TK.
Spis treści
- Jakie prawa ma właściciel działki ze słupem energetycznym?
- Co zmienił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2025 r.?
- Czy należy się wynagrodzenie za słup energetyczny?
- Zasiedzenie służebności przesyłu po TK – kiedy jest możliwe?
- Czy można żądać usunięcia słupa?
- Pas eksploatacyjny – co wolno energetyce, a co wolno właścicielowi?
- Jak wygląda procedura ustalenia służebności przesyłu?
- FAQ – najczęstsze pytania
Jakie prawa ma właściciel działki ze słupem energetycznym?
Jeśli na Twojej działce stoi słup energetyczny, masz prawo do:
- uzyskania wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości przez przedsiębiorstwo przesyłowe,
- żądania uregulowania stanu prawnego – czyli ustanowienia służebności przesyłu,
- kontrolowania, czy przedsiębiorstwo nie przekracza zakresu korzystania z gruntu,
- uzyskania odszkodowania za szkody powstałe przy pracach eksploatacyjnych,
- domagania się przeniesienia urządzeń w uzasadnionych przypadkach.
To właściciel, a nie energetyka, decyduje o zakresie ingerencji w grunt, o ile nie istnieje ważnie ustanowiona służebność przesyłu.
Co zmienił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2025 r.?
Nowe orzeczenie TK przesądziło, że zasiedzenie służebności przesyłu nie może być stosowane automatycznie i zawsze musi podlegać kontroli zgodności z Konstytucją. Trybunał podkreślił, że:
- właściciel nie może być pozbawiany prawa do wynagrodzenia, jeśli przedsiębiorstwo nie wykaże jednoznacznego, trwałego i widocznego korzystania z nieruchomości,
- samo istnienie słupa lub przewodów nie oznacza zasiedzenia,
- sądy muszą badać rzeczywisty zakres ingerencji w grunt,
- w przypadkach wątpliwych należy przyjąć ochronę prawa własności.
Dzięki temu właściciele mogą skuteczniej bronić się przed powoływaniem się przez energetykę na zasiedzenie.
Czy należy się wynagrodzenie za słup energetyczny?
Tak. Właściciel działki ma prawo do wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości przez przedsiębiorstwo przesyłowe. Wynagrodzenie obejmuje:
- zajęcie gruntu pod słupem,
- ograniczenia w użytkowaniu działki (np. zakaz zabudowy),
- pas eksploatacyjny,
- spadek wartości nieruchomości.
Sądy powszechnie przyjmują, że wynagrodzenie powinno być jednorazowe i odpowiadać rzeczywistej ingerencji w prawo własności.
Zasiedzenie służebności przesyłu po TK – kiedy jest możliwe?
Zasiedzenie nadal jest dopuszczalne, lecz po wyroku TK podlega bardziej restrykcyjnej ocenie. Przedsiębiorstwo musi wykazać m.in.:
- nieprzerwane korzystanie z nieruchomości przez 20 lub 30 lat,
- korzystanie w sposób wyraźny i widoczny dla właściciela,
- konkretny zakres ingerencji (nie wystarczy sam słup),
- brak sprzeciwu właściciela – chyba że nie wiedział o ingerencji.
W wielu sprawach powołanie się na zasiedzenie po prostu upada, bo energetyka nie jest w stanie wykazać pełnych przesłanek.
Czy można żądać usunięcia słupa?
Tak, ale tylko w określonych przypadkach. Usunięcia można żądać, gdy:
- nie ustanowiono służebności przesyłu,
- przedsiębiorstwo nie ma tytułu prawnego,
- ingerencja w prawo własności jest nadmierna lub zbędna,
- istnieją techniczne możliwości poprowadzenia linii inaczej.
W praktyce częściej dochodzi się wynagrodzenia niż usunięcia urządzeń – ale żądanie usunięcia zwiększa siłę negocjacyjną właściciela.
Pas eksploatacyjny – co wolno energetyce, a co wolno właścicielowi?
Pas eksploatacyjny to obszar, w którym przedsiębiorstwo może wykonywać czynności związane z utrzymaniem linii. Jednak właściciel wciąż zachowuje prawo do nieruchomości i może:
- uprawiać teren,
- nasadzać rośliny (z wyłączeniem drzew wysokich),
- korzystać z gruntu w sposób nieutrudniający eksploatacji.
Energetyka natomiast może:
- dokonywać przeglądów i napraw,
- usuwać gałęzie zagrażające linii,
- wchodzić na teren w zakresie niezbędnym do prac.
Jak wygląda procedura ustalenia służebności przesyłu?
W praktyce składa się z kilku etapów:
- Wezwanie przedsiębiorstwa do uregulowania stanu prawnego.
- Negocjacje w sprawie przebiegu pasa i wysokości wynagrodzenia.
- Wniosek do sądu o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem.
- Dowód z opinii biegłego określający wartość wynagrodzenia i zakres ingerencji.
Właściciel nie ponosi odpowiedzialności za koszty modernizacji sieci – to obowiązek przedsiębiorstwa przesyłowego.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy energetyka może wejść na moją działkę bez zgody?
Tylko gdy ma tytuł prawny (np. służebność przesyłu). W przeciwnym razie – nie.
Czy mogę samodzielnie usunąć słup?
Nie. Grozi to odpowiedzialnością karną i cywilną. Zawsze trzeba dochodzić roszczeń formalnie.
Czy wynagrodzenie przysługuje jednorazowo?
Tak – jest to standard orzeczniczy, obejmujący zarówno zajęcie gruntu, jak i pas eksploatacyjny.
Czy po TK energetyka nadal może powołać się na zasiedzenie?
Może, ale dużo trudniej jej to wykazać – TK wzmocnił ochronę właścicieli.
Ten artykuł jest częścią większego zestawu tekstów o służebności przesyłu po wyroku TK. Więcej informacji znajdziesz tutaj: Służebność przesyłu 2025 – pełny przewodnik dla właścicieli działek.
tel. 32 307 01 77
[email protected]
