Trybunał Konstytucyjny w 2025 r. wydał przełomowe orzeczenie dotyczące służebności przesyłu. Decyzja ta bezpośrednio wpływa na właścicieli nieruchomości, na których znajdują się urządzenia energetyczne, gazowe lub telekomunikacyjne, a także na przedsiębiorców przesyłowych. W artykule wyjaśniono, jakie skutki praktyczne niesie najnowszy wyrok oraz co oznacza on dla osób, które domagają się wynagrodzenia lub uporządkowania relacji z przedsiębiorstwami przesyłowymi.

Spis treści

Czym jest służebność przesyłu?

Służebność przesyłu, uregulowana w art. 3051–3054 Kodeksu cywilnego, pozwala przedsiębiorcy przesyłowemu na korzystanie z nieruchomości prywatnej w zakresie niezbędnym do utrzymania infrastruktury (np. słupów energetycznych, stacji transformatorowych, rur gazowych, kabli).

W zamian właściciel może domagać się odpowiedniego wynagrodzenia, a przedsiębiorca – uporządkowania stanu prawnego.

Co orzekł Trybunał Konstytucyjny w 2025 r.?

Wyrok TK dotyczył zgodności z Konstytucją przepisów pozwalających przedsiębiorstwom przesyłowym na nabywanie służebności przesyłu przez zasiedzenie. Trybunał uznał, że:

  • zasiedzenie służebności przesyłu jest co do zasady dopuszczalne,
  • jednak tylko wtedy, gdy ingerencja w prawo własności nie narusza standardów konstytucyjnych,
  • w szczególności: zakres korzystania z nieruchomości musi być jednoznaczny i możliwy do ustalenia, a właściciel nie może być pozbawiony możliwości dochodzenia wynagrodzenia w sposób arbitralny.

TK podkreślił także konieczność indywidualnej oceny każdej sprawy oraz to, że samo istnienie urządzeń przesyłowych nie przesądza jeszcze o zasiedzeniu.

Skutki wyroku dla właścicieli nieruchomości

Orzeczenie TK wzmacnia pozycję właścicieli. W praktyce oznacza to, że:

  • w wielu sprawach przedsiębiorstwa przesyłowe nie będą mogły powoływać się na automatyczne zasiedzenie,
  • właściciele będą mogli skuteczniej domagać się wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntu.

Wyrok otwiera drogę do wznowienia niektórych postępowań lub ponownej oceny spraw, w których wcześniej przyjęto zasiedzenie bez dostatecznego zbadania zakresu ingerencji.

Co ze sprawami przedawnionymi i trwającymi?

Wyrok TK nie uchyla automatycznie wcześniejszych orzeczeń, ale może stanowić podstawę do wznowienia postępowania w sytuacjach, gdy:

  • doszło do oczywistego naruszenia konstytucyjnych standardów ochrony prawa własności,
  • zasiedzenie zostało ustalone bez analizy faktycznego korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorcę.

Jak obecnie dochodzić wynagrodzenia lub ustanowienia służebności?

Po wyroku TK postępowania o ustanowienie służebności przesyłu oraz o wynagrodzenie będą wymagały dokładniejszego badania okoliczności. Właściciel powinien przygotować:

  • dokumentację fotograficzną i opisową przebiegu urządzeń,
  • mapy sytuacyjne,
  • informacje o ingerencji w użytkowanie działki,
  • dokumenty świadczące o podejmowanych próbach uregulowania sprawy z przedsiębiorcą.

Wynagrodzenie powinno uwzględniać:

  • realny spadek wartości nieruchomości,
  • utrudnienia w jej wykorzystaniu,
  • zakres zajęcia pasa eksploatacyjnego.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy wyrok TK oznacza, że przedsiębiorstwa nie mogą już powoływać się na zasiedzenie?

Nie, ale zasiedzenie nie może być nadużywane – konieczna jest analiza, czy rzeczywiście doszło do trwałego i jednoznacznego korzystania z gruntu.

Czy można żądać wynagrodzenia mimo zasiedzenia?

Tak, w sytuacjach gdy zasiedzenie nie było zasadne albo zostało przyjęte bez ustalania rzeczywistego zakresu korzystania.

Czy po wyroku można wznowić sprawę zakończoną prawomocnie?

W niektórych przypadkach – tak, jeśli naruszenie prawa własności miało charakter konstytucyjnie niedopuszczalny.

Jeśli interesuje Cię szerzej temat służebności przesyłu po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, zobacz też poradnik zbiorczy: Służebność przesyłu 2025 – co zmienia wyrok TK i jakie prawa ma właściciel działki?

tel. 32 307 01 77
[email protected]

Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych w związku z wysłaniem zapytania przez formularz kontaktowy. Podanie danych jest dobrowolne, ale niezbędne do przetworzenia zapytania. Zostałem/am poinformowany/a, że przysługuje mi prawo dostępu do swoich danych, możliwość ich poprawiania, żądania zaprzestania ich przetwarzania.

Ile to 4 + 2?


Powiązane wpisy