Fałszywe zeznania to złożenie nieprawdziwego oświadczenia lub zatajenie prawdy w postępowaniu prowadzonym przez uprawniony organ. W 2025 roku organy ścigania coraz częściej badają nie tylko treść zeznań, ale też ich znaczenie dla sprawy oraz świadomość osoby zeznającej. Poniżej wyjaśniamy, kiedy powstaje odpowiedzialność z art. 233 kk, jaka grozi kara i jak wygląda obrona.
Czym są fałszywe zeznania (art. 233 kk)?
Co do zasady chodzi o sytuację, gdy ktoś, mając świadomość obowiązku mówienia prawdy, zeznaje nieprawdę albo zataja prawdę w okolicznościach istotnych dla sprawy, przed uprawnionym organem (np. sądem, prokuratorem, policją czy organem administracji) w formie przewidzianej przepisami.
Kto może odpowiadać za art. 233 kk?
- świadek w sprawie karnej lub cywilnej,
- biegły, tłumacz, rzeczoznawca składający opinię lub oświadczenie,
- osoba składająca oświadczenie wymagane przepisami (np. o stanie majątkowym).
Uwaga: oskarżony ma prawo do obrony i co do zasady nie odpowiada za fałszywe wyjaśnienia dotyczące własnej odpowiedzialności karnej.
Kiedy zeznanie jest karalne (elementy czynu)?
- złożone przed uprawnionym organem i w odpowiedniej formie,
- dotyczy okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia,
- jest świadomie nieprawdziwe lub następuje zatajenie prawdy.
W praktyce bada się m.in. pouczenie o odpowiedzialności, świadomość obowiązku mówienia prawdy oraz realny wpływ zeznania na sprawę.
Jaka kara grozi w 2025 roku?
Za fałszywe zeznania grozi co do zasady kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. W indywidualnych przypadkach sąd może orzec karę łagodniejszą, uwzględniając m.in. znaczenie zeznania, motywację i zachowanie po złożeniu oświadczenia.
Wyjątki i prawa: obrona, odmowa zeznań, sprostowanie
- Prawo do obrony: oskarżony nie odpowiada za kłamstwo we własnej sprawie.
- Odmowa zeznań: uprawniona jest m.in. wobec bliskich; można też odmówić odpowiedzi na pytanie, jeżeli narażałaby składającego na odpowiedzialność karną.
- Sprostowanie/wycofanie: szybkie i dobrowolne sprostowanie fałszywego oświadczenia zanim nieprawda zostanie ujawniona może wyłączyć odpowiedzialność.
Jak wygląda obrona w sprawach o fałszywe zeznania?
- brak umyślności (błąd, pomyłka, niepewność co do faktów),
- brak istotności (zeznanie nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia),
- naruszenia formalne (brak prawidłowego pouczenia, nieuprawniony organ),
- sprostowanie złożone niezwłocznie (dobrowolne wycofanie nieprawdy),
- negocjacje w kierunku warunkowego umorzenia lub kary wolnościowej.
Praktyczne wskazówki dla świadków i stron
- jeżeli nie pamiętasz – powiedz: „nie pamiętam”, zamiast zgadywać,
- koryguj nieścisłości jak najszybciej – złóż sprostowanie do protokołu,
- nie podpisuj protokołu bez uważnej lektury; żądaj odczytania,
- skorzystaj z pomocy adwokata przed ważnym przesłuchaniem.
Kontakt do kancelarii
Kancelaria prowadzi obronę w sprawach z art. 233 kk – od przesłuchania po postępowanie sądowe, w tym przygotowanie sprostowań i analizę protokołów.
tel. 32 307 01 77
[email protected]
