Linia energetyczna przebiegająca przez prywatną działkę może znacząco ograniczać możliwość zabudowy, obniżać wartość rynkową nieruchomości oraz utrudniać jej codzienne użytkowanie. W takiej sytuacji właściciel ma prawo domagać się od przedsiębiorstwa przesyłowego odszkodowania albo wynagrodzenia z tytułu służebności przesyłu. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2025 roku dochodzenie takich roszczeń stało się znacznie prostsze.

Spis treści

Kiedy przysługuje odszkodowanie za linię energetyczną?

Odszkodowanie przysługuje, gdy przedsiębiorstwo:

  • posiada urządzenia na działce bez tytułu prawnego,
  • wykonuje prace eksploatacyjne, powodując szkody w gruncie lub roślinności,
  • ogranicza sposób korzystania z działki (np. uniemożliwia zabudowę),
  • nie posiada skutecznie ustanowionej służebności przesyłu,
  • odmówiło wynagrodzenia lub przedstawiło zaniżoną propozycję.

Najczęstsza sytuacja w Polsce: słupy i linie stoją na działkach od dekad, a przedsiębiorstwo nigdy nie zawarło umowy z właścicielem ani nie wypłaciło rekompensaty.

Co zmienił wyrok TK 2025?

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. stwierdził, że przed 3 sierpnia 2008 r. przedsiębiorstwa nie mogły zasiedzieć służebności przesyłu ani służebności gruntowej „o treści służebności przesyłu”.

Konsekwencje dla właścicieli:

  • energetyka nie może już twierdzić, że służebność „zasiedziała się” w PRL,
  • większość linii nie ma w ogóle tytułu prawnego,
  • właściciel może skutecznie domagać się odszkodowania za wieloletnie bezumowne korzystanie,
  • przedsiębiorstwo musi wykazać, od kiedy rzeczywiście korzysta z gruntu – a często nie ma na to dokumentów.

W praktyce wyrok TK otworzył właścicielom drogę do roszczeń, które wcześniej były blokowane argumentem „zasiedzenia”.

Jakie rodzaje roszczeń może zgłosić właściciel?

Właściciel może dochodzić:

  • odszkodowania za szkody powstałe przy budowie i eksploatacji urządzeń,
  • wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu,
  • rekompensaty za obniżenie wartości nieruchomości,
  • wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z działki,
  • pokrycia kosztów przebudowy lub przeniesienia linii, jeśli koliduje ona z inwestycją.

W niektórych przypadkach możliwe jest także żądanie usunięcia urządzeń, gdy przedsiębiorstwo nie posiada żadnego tytułu prawnego.

Jak wylicza się wysokość odszkodowania?

Wycena opiera się na kilku elementach:

  • wartość rynkowa zajętej części gruntu,
  • obniżenie wartości działki z powodu przebiegu linii,
  • rozmiar pasa eksploatacyjnego,
  • ograniczenia w zabudowie (strefy ochronne),
  • utrudnienia w użytkowaniu – np. zakaz sadzenia drzew, zakaz zwiększania terenu zabudowy,
  • skutki szkód eksploatacyjnych (np. zniszczenie nasadzeń).

W praktyce biegły ustala wartość od kilkuset do nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych – w zależności od typu linii i jej wpływu na nieruchomość.

Jakie dowody są potrzebne?

Właściciel powinien zgromadzić:

  • dokumentację fotograficzną słupów i przewodów,
  • mapę geodezyjną z przebiegiem linii,
  • dokumenty z nadzoru budowlanego lub operatora sieci,
  • wycenę biegłego lub rzeczoznawcy majątkowego,
  • dowody szkód (np. zniszczone nasadzenia, utrudnienia w zabudowie).

Im więcej dowodów, tym silniejsza pozycja właściciela w negocjacjach lub procesie.

Jak wygląda postępowanie krok po kroku?

  1. Wezwanie przedsiębiorstwa do zapłaty odszkodowania lub wynagrodzenia.
  2. Weryfikacja tytułu prawnego – w większości przypadków go nie ma.
  3. Negocjacje – właściciel może proponować służebność za wynagrodzeniem.
  4. Wniosek do sądu o zapłatę lub o ustanowienie służebności przesyłu.
  5. Opinia biegłego – ustala wartość odszkodowania i wpływ linii na działkę.
  6. Wyrok – sąd zasądza odszkodowanie lub jednorazowe wynagrodzenie.

Przedsiębiorstwo nie może przerzucać na właściciela kosztów modernizacji linii – to obowiązek operatora.

Jeżeli na Twojej działce znajdują się urządzenia przesyłowe i chcesz ustalić swoje prawa, warto skonsultować sytuację z prawnikiem. Szczegółowe informacje znajdziesz tutaj: adwokat służebność przesyłu – analiza i pomoc prawna.

FAQ – najczęstsze pytania właścicieli działek

Czy mogę dostać odszkodowanie, jeśli linia stoi od 40 lat?

Tak. Po wyroku TK przedsiębiorstwo nie może powoływać się na zasiedzenie sprzed 2008 r.

Czy muszę zgodzić się na propozycję energetyki?

Nie. Propozycje przedsiębiorstw są często zaniżone – właściciel ma prawo żądać rynkowej rekompensaty.

Czy mogę żądać usunięcia linii zamiast odszkodowania?

Tak, jeśli przedsiębiorstwo nie ma żadnego tytułu prawnego i usunięcie jest technicznie możliwe.

Co jeśli energetyka twierdzi, że linia jest „zasiedziana”?

Po TK większość takich twierdzeń jest niezasadna. Konieczna jest analiza prawna konkretnej sprawy.

Ten artykuł jest częścią większego zestawu tekstów o służebności przesyłu po wyroku TK. Więcej informacji znajdziesz tutaj: Służebność przesyłu 2025 – pełny przewodnik dla właścicieli działek.

tel. 32 307 01 77
[email protected]

Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych w związku z wysłaniem zapytania przez formularz kontaktowy. Podanie danych jest dobrowolne, ale niezbędne do przetworzenia zapytania. Zostałem/am poinformowany/a, że przysługuje mi prawo dostępu do swoich danych, możliwość ich poprawiania, żądania zaprzestania ich przetwarzania.

Ile to 4 + 2?




Powiązane wpisy