TSUE: Polska musi uznać małżeństwa jednopłciowe zawarte w UE – co zmienia wyrok C-713/23?

Co wynika z wyroku TSUE C-713/23?

W listopadzie 2025 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał kluczowy wyrok w sprawie C-713/23 dotyczącej odmowy transkrypcji małżeństwa jednopłciowego zawartego w innym państwie UE. Dwóch obywateli polskich zawarło małżeństwo w Niemczech, a po powrocie do Polski poprosili o transkrypcję aktu małżeństwa w urzędzie stanu cywilnego.

Urząd odmówił, powołując się na to, że polskie prawo nie przewiduje małżeństw jednopłciowych. Sprawa trafiła aż do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który skierował pytania prejudycjalne do TSUE.

Trybunał uznał jednoznacznie: odmowa uznania małżeństwa zawartego w innym państwie członkowskim UE przez osoby tej samej płci narusza prawo Unii — jeśli małżonkowie korzystali ze swobody przemieszczania się.

Dlaczego Polska nie może odmówić transkrypcji aktu małżeństwa?

TSUE wskazał, że odmowa:

• narusza swobodę przemieszczania się i pobytu,
• powoduje dyskryminację ze względu na orientację seksualną,
• ingeruje w życie rodzinne chronione przez prawo UE i EKPC,
• uniemożliwia obywatelom wykonywanie praw przysługujących rodzinie obywatela UE.

Trybunał podkreślił, że skoro Polska sama stosuje transkrypcję jako sposób uznania zagranicznych aktów małżeństwa, to nie może wyłączać z niej par jednopłciowych.

Co z Konstytucją i art. 18?

TSUE rozróżnił dwie rzeczy:

• definicję małżeństwa w prawie krajowym,
• obowiązek uznania skutków małżeństwa zawartego za granicą.

Wyrok nie nakazuje zmian w konstytucji ani wprowadzenia małżeństw jednopłciowych w Polsce. Chodzi wyłącznie o to, by obywatele UE mogli korzystać ze swoich praw po powrocie do Polski.

Co sprawa oznacza dla par jednopłciowych?

W praktyce oznacza to, że:

• USC powinny dokonać transkrypcji aktu małżeństwa,
• małżonkowie powinni być traktowani jako rodzina w kontaktach z urzędami,
• odmowa transkrypcji po wyroku TSUE ma znikome szanse obrony w sądzie,
• prawa pochodne (meldunek, dokumenty, sprawy opiekuńcze) muszą być respektowane.

Jak wygląda teraz procedura w USC?

Procedura jest taka sama jak dotychczas — składa się wniosek o transkrypcję wraz z aktem zagranicznym. Zmienia się natomiast interpretacja prawa: płeć małżonków nie może być podstawą odmowy.

Czy państwo może wprowadzić inny tryb?

Tak, ale tylko jeśli zapewnia pełną równoważność skutków z transkrypcją przewidzianą dla par różnopłciowych. W praktyce oznacza to obowiązek stosowania transkrypcji.

Najczęstsze problemy w praktyce

• odmowy powołujące się na „porządek publiczny”,
• przewlekłość postępowania,
• problemy przy meldunku i dokumentach,
• odmowy uznania relacji przez instytucje publiczne.

Podsumowanie

Wyrok TSUE C-713/23 to przełom w zakresie uznawania małżeństw jednopłciowych zawartych w innych państwach UE. Nie zmienia polskiej definicji małżeństwa, ale zobowiązuje państwo do respektowania skutków takich małżeństw w zakresie niezbędnym dla praw obywateli UE.

FAQ

Czy wyrok oznacza wprowadzenie małżeństw jednopłciowych w Polsce?

Nie. TSUE jasno wskazał, że uznanie skutków zagranicznego małżeństwa nie zmienia prawa krajowego.

Czy USC może nadal odmawiać transkrypcji?

Odmowa będzie sprzeczna z prawem UE i zostanie uchylona przez sąd administracyjny.

Czy wyrok dotyczy również małżeństw zawartych poza UE?

Nie wprost, ale argumenty TSUE mogą znaleźć zastosowanie także w takich sprawach.

tel. 32 307 01 77
[email protected]