Czym jest zgoda sądu na wyjazd dziecka

Zgoda sądu na wyjazd dziecka za granicę to rozstrzygnięcie sądu rodzinnego, które zastępuje zgodę drugiego rodzica w sytuacji, gdy nie ma porozumienia co do wyjazdu.
Sąd w takim postępowaniu nie ocenia „sympatii” do któregoś z rodziców, ale bada, czy planowany wyjazd leży w najlepiej pojętym interesie dziecka.

Chodzi zarówno o krótkie wyjazdy wakacyjne, jak i dłuższe pobyty, np. naukę za granicą czy przeprowadzkę. Im bardziej wyjazd wpływa na życie dziecka (szkoła, kontakty z drugim rodzicem),
tym większe znaczenie ma zgoda sądu.

Kiedy potrzebna jest zgoda sądu

Jeżeli oboje rodzice mają pełnię władzy rodzicielskiej, ważniejsze decyzje dotyczące dziecka – w tym wyjazd za granicę – powinny być podejmowane wspólnie.
Gdy jeden z rodziców nie zgadza się na wyjazd lub unika zajęcia stanowiska, drugi rodzic nie może samodzielnie zdecydować o wyjeździe. Wówczas konieczna jest zgoda sądu.

W praktyce zgoda sądu jest potrzebna w szczególności, gdy:

  • rodzic planuje wyjazd dziecka za granicę na wakacje, a drugi rodzic sprzeciwia się wyjazdowi lub w ogóle nie reaguje,
  • rodzic chce wyjechać z dzieckiem na dłużej (np. kilka miesięcy, rok szkolny, przeprowadzka),
  • wyjazd może ograniczać kontakty dziecka z drugim rodzicem,
  • istnieje ryzyko, że drugi rodzic uzna wyjazd za próbę „wywiezienia” dziecka i utrudniania kontaktów.

Sąd ocenia m.in. wiek dziecka, dotychczasową opiekę, kontakty z każdym z rodziców, cel wyjazdu, jego długość oraz to, jak wyjazd wpłynie na naukę i codzienne życie dziecka.

Kiedy wystarczy zgoda drugiego rodzica

Zgoda sądu nie jest potrzebna w każdej sprawie. W wielu sytuacjach wystarczy zwykła zgoda drugiego rodzica, np. w formie pisemnego oświadczenia.
Dotyczy to najczęściej krótkich wyjazdów wakacyjnych lub wycieczek szkolnych, gdy rodzice na co dzień współpracują i nie ma sporu co do opieki nad dzieckiem.

W praktyce wystarczy zgoda drugiego rodzica, jeżeli:

  • rodzice zgodnie wykonują władzę rodzicielską i komunikują się w sprawach dziecka,
  • wyjazd jest typowym wyjazdem wypoczynkowym, bez istotnego wpływu na dalsze miejsce zamieszkania i naukę,
  • nie ma ryzyka, że jedno z rodziców wykorzysta wyjazd do trwałego ograniczenia kontaktów.

Gdy jednak drugi rodzic odmawia zgody lub celowo blokuje wyjazd, a rodzic planujący wyjazd uważa, że jest on ważny i bezpieczny dla dziecka, konieczne staje się
wystąpienie do sądu o zgodę na wyjazd.

Jak złożyć wniosek o zgodę sądu

Wniosek o zgodę sądu na wyjazd dziecka składa się do sądu rejonowego, wydziału rodzinnego, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka.
Postępowanie odbywa się w trybie nieprocesowym – sąd wydaje postanowienie, które może zastąpić brak zgody drugiego rodzica.

We wniosku powinny znaleźć się w szczególności:

  • dane rodziców oraz dziecka (imiona, nazwiska, adresy, podstawowe informacje o sytuacji rodzinnej),
  • dokładne informacje o planowanym wyjeździe – kraj, miejscowość, termin, organizator, cel wyjazdu, miejsce pobytu, opieka nad dzieckiem,
  • opis relacji dziecka z każdym z rodziców, dotychczasowy model opieki i kontakty z drugim rodzicem,
  • uzasadnienie, dlaczego wyjazd jest dla dziecka korzystny (np. wypoczynek, nauka języka, wizyta u rodziny),
  • informacje o stanowisku drugiego rodzica – czy odmawia zgody, czy nie odpowiada na propozycje, czy stawia nierealne warunki.

Do wniosku warto dołączyć dokumenty, takie jak:

  • rezerwacje biletów, noclegów lub oferty biura podróży,
  • zaproszenia od rodziny lub szkoły za granicą, jeśli takie istnieją,
  • korespondencja z drugim rodzicem (wiadomości, e-maile) pokazująca brak zgody lub brak współpracy,
  • dotychczasowe orzeczenia sądu dotyczące władzy rodzicielskiej, kontaktów, alimentów.

Ile trwa postępowanie o zgodę sądu

Czas trwania postępowania o zgodę sądu na wyjazd dziecka jest różny w zależności od sądu i obciążenia sprawami.
W praktyce typowy przedział to od około 4 do 12 tygodni od dnia złożenia wniosku, choć w większych miastach sprawy mogą trwać dłużej.

Na czas postępowania wpływają m.in.:

  • liczba spraw w danym sądzie i terminy wyznaczania posiedzeń,
  • konieczność wysłuchania dziecka (w starszym wieku) lub powołania opinii biegłych,
  • postawa drugiego rodzica – czy aktywnie sprzeciwia się wyjazdowi, składa liczne wnioski dowodowe,
  • to, czy wniosek jest kompletny i dobrze uzasadniony, czy wymaga uzupełnień.

Z tego powodu czynnikiem krytycznym jest czas – rodzic, który planuje wyjazd, nie powinien składać wniosku „na ostatnią chwilę”.
Im wcześniej zostanie zainicjowane postępowanie, tym mniejsze ryzyko, że sąd nie zdąży rozpoznać sprawy przed planowanym wyjazdem.

Tryb zabezpieczenia – jak przyspieszyć decyzję

W sytuacjach pilnych możliwe jest złożenie wniosku o udzielenie zgody na wyjazd w formie zabezpieczenia, czyli tymczasowego rozstrzygnięcia wydawanego przez sąd jeszcze przed pełnym zakończeniem sprawy.
Taki wniosek może zostać rozpoznany szybciej niż sprawa główna.

Aby zwiększyć szanse na szybką decyzję sądu, warto:

  • wyraźnie wskazać termin wyjazdu i dołączyć dokumenty potwierdzające (bilety, rezerwacje),
  • opisać, jakie negatywne skutki dla dziecka spowoduje brak zgody (utrata wyjazdu, rezygnacja z ważnego projektu, brak możliwości udziału w wydarzeniu),
  • pokazać, że wyjazd jest bezpieczny i dobrze zorganizowany,
  • załączyć korespondencję pokazującą, że drugi rodzic sprzeciwia się wyjazdowi bez racjonalnych powodów lub po prostu blokuje podjęcie decyzji.

Zabezpieczenie może zostać wydane nawet w ciągu kilku–kilkunastu dni, choć w praktyce zależy to od konkretnego sądu.
Im lepiej przygotowany jest wniosek i im wcześniej zostanie złożony, tym większa szansa na rozpoznanie go przed terminem wyjazdu.

Jak przygotować dowody i argumenty

W postępowaniu o zgodę na wyjazd dziecka kluczowe jest pokazanie, że wyjazd jest dla dziecka dobry i bezpieczny.
Ważne są zarówno argumenty merytoryczne, jak i konkretne dowody.

Rodzic przygotowujący wniosek powinien zadbać o to, aby:

  • opisać warunki pobytu dziecka za granicą (zakwaterowanie, opieka, plan pobytu),
  • wskazać, w jaki sposób utrzymane zostaną kontakty z drugim rodzicem (np. rozmowy wideo, kontakt telefoniczny),
  • pokazać, że wyjazd nie spowoduje nieuzasadnionych zaległości w nauce lub problemów szkolnych,
  • dołączyć dokumenty potwierdzające dotychczasową opiekę i zaangażowanie w sprawy dziecka.

Z kolei argumenty oparte wyłącznie na konflikcie między rodzicami, bez odniesienia do dobra dziecka, zwykle nie przekonują sądu.
Sąd koncentruje się na tym, co wyjazd zmieni w życiu dziecka, nie zaś w relacjach między dorosłymi.

Co jeśli sąd nie zdąży przed planowanym wyjazdem

Zdarza się, że mimo złożenia wniosku odpowiednio wcześniej, sąd nie zdąży wydać rozstrzygnięcia przed terminem wyjazdu.
Może się tak stać np. z powodu dużego obciążenia sądu, konieczności uzupełnienia braków formalnych lub nieprzewidzianych przeszkód.

Jeżeli do dnia wyjazdu nie ma zgody drugiego rodzica ani postanowienia sądu, wyjazd jest obarczony istotnym ryzykiem. Drugi rodzic może uznać go za bezprawny,
składając zawiadomienie o uprowadzeniu rodzicielskim albo domagając się interwencji służb.

Z tego powodu rodzic planujący wyjazd, który nie uzyskał zgody sądu, powinien poważnie rozważyć, czy wyjazd w ogóle jest możliwy.
Ryzyko konsekwencji prawnych, w tym postępowań przed sądami rodzinnymi, bywa większe niż korzyść z samego wyjazdu.

Ryzyko wyjazdu bez zgody sądu lub drugiego rodzica

Wyjazd dziecka za granicę bez zgody drugiego rodzica i bez zgody sądu może zostać zakwalifikowany jako naruszenie władzy rodzicielskiej.
W skrajnych wypadkach może to prowadzić do postępowania o ograniczenie władzy rodzicielskiej, zmianę miejsca pobytu dziecka czy modyfikację kontaktów.

Drugi rodzic może również zgłosić sprawę odpowiednim służbom jako uprowadzenie rodzicielskie. Przy przekraczaniu granicy lub w kontaktach z zagranicznymi organami
może to powodować realne problemy – włącznie z koniecznością szybkiego powrotu dziecka do kraju.

Dlatego w sytuacji braku zgody najlepiej dążyć do rozstrzygnięcia sądu, zamiast ryzykować samodzielne wyjazdy bez wymaganej zgody.

Koszty wniosku o zgodę sądu

Wniosek o zgodę sądu na wyjazd dziecka za granicę wiąże się z poniesieniem podstawowej opłaty sądowej oraz ewentualnych kosztów dodatkowych.
W praktyce koszty te są niższe niż konsekwencje prawne nieuporządkowanej sytuacji.

Najczęściej pojawiają się:

  • opłata sądowa od wniosku – co do zasady stała, uiszczana przy złożeniu wniosku,
  • opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł, jeżeli rodzic korzysta z pomocy adwokata,
  • ewentualne koszty opinii biegłych, jeśli sąd uzna je za konieczne,
  • wynagrodzenie pełnomocnika, o ile rodzic decyduje się na udział adwokata w sprawie.

W niektórych przypadkach rodzic może ubiegać się o zwolnienie z kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów
bez uszczerbku dla utrzymania siebie i dziecka.

FAQ – zgoda sądu na wyjazd dziecka za granicę

Kiedy potrzebna jest zgoda sądu na wyjazd dziecka za granicę?

Zgoda sądu jest potrzebna wtedy, gdy rodzice wspólnie sprawują władzę rodzicielską, a jeden z nich nie wyraża zgody na wyjazd dziecka lub unika zajęcia stanowiska.
Dotyczy to zarówno wyjazdów wakacyjnych, jak i dłuższych pobytów, jeżeli mogą one wpływać na kontakty dziecka z drugim rodzicem i jego codzienne funkcjonowanie.

Ile trwa uzyskanie zgody sądu na wyjazd dziecka?

Standardowo postępowanie trwa od około 4 do 12 tygodni, choć w większych miastach okres ten może być dłuższy.
W pilnych sprawach możliwe jest rozpoznanie wniosku w trybie zabezpieczenia, co pozwala na szybsze uzyskanie tymczasowej zgody, niekiedy w ciągu kilku–kilkunastu dni.

Czy można uzyskać zgodę sądu w trybie pilnym?

Tak. Rodzic może wnioskować o udzielenie zgody na wyjazd w formie zabezpieczenia, powołując się na bliski termin wyjazdu i ważny interes dziecka.
Kluczowe jest wtedy dobre udokumentowanie wyjazdu i wyjaśnienie, dlaczego brak zgody spowoduje dla dziecka poważne negatywne skutki.

Do którego sądu złożyć wniosek o zgodę na wyjazd dziecka?

Wniosek składa się do sądu rejonowego, wydziału rodzinnego, właściwego według miejsca zamieszkania dziecka.
W praktyce oznacza to sąd, w którego okręgu dziecko faktycznie mieszka na co dzień – niezależnie od tego, gdzie mieszka drugi rodzic.

Co grozi za wyjazd dziecka za granicę bez zgody sądu lub drugiego rodzica?

Wyjazd dziecka bez zgody drugiego rodzica i bez postanowienia sądu może zostać uznany za naruszenie władzy rodzicielskiej.
Drugi rodzic może domagać się interwencji sądu rodzinnego, zmiany orzeczenia o władzy rodzicielskiej lub kontaktach, a w skrajnych przypadkach zgłosić sprawę jako uprowadzenie rodzicielskie.

Czy zgoda na wyjazd musi być poświadczona notarialnie?

Przepisy nie wprowadzają jednego obowiązkowego wzoru zgody, ale w praktyce bezpieczniej jest, aby zgoda rodzica na wyjazd dziecka była sporządzona na piśmie,
z danymi dziecka, rodziców, terminem i celem wyjazdu. W niektórych sytuacjach – zwłaszcza przy dłuższych pobytach czy wyjazdach poza Unię Europejską –
notarialne poświadczenie podpisu może ułatwić korzyść z dokumentu za granicą.

Kiedy warto skorzystać z pomocy adwokata

Sprawy o zgodę sądu na wyjazd dziecka często pojawiają się na tle szerszego konfliktu między rodzicami.
Gdy w grę wchodzi ryzyko zarzutów o utrudnianie kontaktów, spory o władzę rodzicielską lub plany przeprowadzki za granicę, wsparcie adwokata może być kluczowe.

Pomoc profesjonalnego pełnomocnika jest szczególnie przydatna, gdy:

  • drugi rodzic stanowczo sprzeciwia się wyjazdowi i zapowiada kroki prawne,
  • planowany jest dłuższy pobyt za granicą lub przeprowadzka,
  • istnieje ryzyko, że druga strona będzie domagać się zmiany miejsca pobytu dziecka lub ograniczenia władzy rodzicielskiej,
  • rodzic nie czuje się pewnie w sporządzaniu wniosków i zbieraniu dowodów.

Rodzic, który stoi przed koniecznością uzyskania zgody sądu na wyjazd dziecka za granicę, może umówić się na konsultację w
Kancelarii Adwokackiej Łukasza Olesia w Katowicach. Podczas spotkania możliwe jest omówienie ryzyk, przygotowanie strategii działania
oraz pomoc w sporządzeniu wniosku i reprezentacji przed sądem.

Powiązane wpisy