Ochrona dzieci w sieci – jakie obowiązki mają rodzice, szkoła i państwo?

Współczesna higiena cyfrowa i bezpieczeństwo młodych użytkowników sieci nie są już „dobrą praktyką” – to . Poniższy artykuł wyjaśnia te obowiązki, opierając się na aktualnych regulacjach, konstytucyjnych zasadach oraz analizie systemowych zagrożeń opisanych w raporcie „Internet dzieci” i komentarzu eksperckim.

Dlaczego dzieci potrzebują szczególnej ochrony w sieci?

Dzieci spędzają w internecie coraz więcej czasu – w dużej mierze bez nadzoru. Raport „Internet dzieci” pokazuje, że liczba aktywnych urządzeń cyfrowych rośnie od godziny 14:00 i osiąga szczyt około 20:00.

Im częściej dziecko korzysta ze smartfona lub tabletu, tym większe ryzyko kontaktu z:

• treściami nieodpowiednimi lub szkodliwymi,
• cyberprzemocą i hejtem,
• manipulacją algorytmów (np. automatyczne rekomendacje),
• nadużyciami komercyjnymi (np. dark patterns),
• treściami erotycznymi i przemocowymi,
• dezinformacją.

Eksperci podkreślają, że rodzic nie wygra sam z algorytmem – aż 71% szkodliwych treści na YouTube trafia do użytkowników w wyniku samej rekomendacji platformy.

Obowiązki rodziców – co wynika z KRO i Konstytucji?

Kodeks rodzinny i opiekuńczy nakłada na rodziców jednoznaczny obowiązek:

• Art. 95 § 1 KRO – troska o rozwój fizyczny, psychiczny i duchowy dziecka obejmuje także ochronę przed zagrożeniami online.
• Art. 96 KRO – rodzice muszą zapewnić dziecku właściwą opiekę, co obejmuje kontrolę treści oraz zasad korzystania z urządzeń i internetu.

Konstytucja również wskazuje na odpowiedzialność rodziców za aktywność dziecka w sieci:

• Art. 48 Konstytucji – prawo rodziców do wychowania dziecka zgodnie z przekonaniami wiąże się z realnym obowiązkiem ochrony.

Rodzice powinni m.in.:

• ustalać zasady korzystania z urządzeń,
• reagować na sygnały krzywdzenia w sieci,
• kontrolować treści w sposób nienaruszający godności dziecka,
• zapewniać bezpieczne środowisko cyfrowe dostosowane do wieku.

Obowiązki państwa – co nakazuje Konstytucja i prawo unijne?

Państwo ma nie tylko prawo, ale i obowiązek aktywnej ochrony dzieci w środowisku cyfrowym:

• Art. 72 Konstytucji – ochrona przed przemocą, eksploatacją i demoralizacją obejmuje przestrzeń internetową.
• Art. 70 Konstytucji – system edukacji powinien uczyć bezpiecznego korzystania z technologii.
• Art. 47 i 51 Konstytucji – ochrona prywatności i danych osobowych.
• Art. 68 Konstytucji – ochrona zdrowia psychicznego dzieci.

Na poziomie UE obowiązki państwa i platform wzmacniają:

• DSA – obowiązek moderacji treści, transparentności algorytmów, ograniczania szkodliwych rekomendacji,
• AI Act – regulacje dotyczące systemów sztucznej inteligencji o podwyższonym ryzyku, w tym technologii wpływających na małoletnich.

Obowiązki szkoły – jak działa Prawo oświatowe?

Szkoła ma kluczową rolę w ochronie cyfrowej uczniów. Art. 1 ustawy – Prawo oświatowe wskazuje m.in. na obowiązek:

• zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków nauki,
• kształtowania wiedzy o cyberzagrożeniach,
• rozwijania umiejętności korzystania z technologii,
• upowszechniania zasad odpowiedzialnego korzystania z sieci.

Art. 99 PrOśw nakazuje szkołom wprowadzenie w statucie regulaminu korzystania z urządzeń elektronicznych. Oznacza to obowiązek wdrożenia polityki higieny cyfrowej.

Standardy ochrony małoletnich – co musi wdrożyć szkoła?

Ustawa o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich (PrzestSekU) wymaga od szkół:

• wskazywania, jakie treści i zachowania online są niedozwolone,
• opracowania procedur reagowania na cyberprzemoc,
• szkoleń personelu,
• edukacji uczniów i rodziców.

Dlaczego rodzice nie wygrają z Big Tech bez wsparcia państwa?

Autorzy analiz podkreślają, że przekaz komercyjny tworzony przez Big Tech jest tak atrakcyjny, że rodzice bez wsparcia państwa i szkoły są wobec niego bezsilni. Algorytmy mogą dostarczać dzieciom treści nieodpowiednie, a nawet szkodliwe, mimo stosowania kontroli rodzicielskiej.

Dlatego bezpieczeństwo dzieci wymaga współpracy:

• rodziców,
• szkół i nauczycieli,
• państwa,
• UE,
• firm technologicznych.

FAQ – najczęstsze pytania rodziców i nauczycieli

Czy szkoła może ograniczyć korzystanie ze smartfonów?

Tak. Art. 99 PrOśw wymaga ustalenia jasnych zasad w statucie szkoły.

Czy rodzic może odpowiadać za zaniedbanie nadzoru online?

Tak – wynika to z art. 95 i 96 KRO. Jeśli dziecko korzysta z internetu w sposób zagrażający zdrowiu lub bezpieczeństwu, rodzic musi reagować.

Czy AI Act i DSA poprawią bezpieczeństwo cyfrowe dzieci?

Tak – nakładają na platformy obowiązki moderacji, raportowania i kontroli algorytmów, zwłaszcza wobec małoletnich.

Kto odpowiada za bezpieczeństwo dziecka w sieci?

Odpowiedzialność jest współdzielona: rodzic – szkoła – państwo – UE – platformy cyfrowe.

Wsparcie prawne w sprawach cyberbezpieczeństwa dzieci

Kancelaria adwokata Łukasza Olesia wspiera rodziców, szkoły i instytucje w sprawach dotyczących:

• cyberprzemocy,
• zagadnień higieny cyfrowej,
• odpowiedzialności rodziców i szkół,
• procedur ochrony małoletnich,
• naruszeń prywatności małoletnich online,
• postępowań wobec platform internetowych.

Możesz przesłać opis sprawy, aby uzyskać indywidualną analizę.

tel. 32 307 01 77
[email protected]