Odszkodowanie z OC po naprawie auta: kosztorys, VAT i „rabaty” ubezpieczyciela po uchwale SN

Problem w tym, że Sąd Najwyższy uciął część tych sporów: ustalenie odszkodowania jako równowartości hipotetycznych kosztów naprawy (metodą kosztorysową) jest dopuszczalne także wtedy, gdy pojazd został naprawiony.

O co chodzi w uchwale SN

W tle była klasyczna sytuacja: ubezpieczyciel (OC sprawcy) wypłacił odszkodowanie policzone z uwzględnieniem „rabatów” na części i materiały lakiernicze dostępnych w warsztacie współpracującym z ubezpieczycielem, a poszkodowany twierdził, że to zaniża świadczenie.

Sąd Najwyższy w uchwale z 24.09.2025 r., III CZP 32/24 przyjął trzy praktyczne wnioski:

• Kosztorys jest OK nawet po naprawie – można ustalać odszkodowanie jako równowartość hipotetycznych kosztów naprawy także wtedy, gdy auto zostało naprawione.
• Rabaty nie „z automatu” – ubezpieczyciel nie może mechanicznie wrzucać rabatów z sieci partnerskiej do kosztorysu; da się je uwzględnić tylko, gdy nie stoi temu na przeszkodzie uzasadniony interes poszkodowanego.
• VAT nie zawsze – uchwała wyklucza doliczenie VAT, jeśli poszkodowany już naprawił auto, a cena naprawy nie była powiększona o VAT (i VAT nie został odprowadzony).

Kosztorys nawet po naprawie – co to daje

„Metoda kosztorysowa” to liczenie szkody jako niezbędnych i ekonomicznie uzasadnionych kosztów przywrócenia auta do stanu sprzed szkody, bez uzależniania tego od tego, jaką fakturę finalnie dostarczyłeś (albo czy w ogóle naprawiłeś). To ważne, bo inaczej ubezpieczyciel mógłby „karać” tych, którzy naprawili taniej, zrobili część prac inaczej, albo skorzystali z warsztatu, który rozliczył usługę nietypowo.

W praktyce: jeżeli ubezpieczyciel zaniża kosztorys, to nie jest odpowiedź „ale Pan już naprawił”. To dopiero początek rozmowy o tym, czy kosztorys odzwierciedla realne, rynkowe koszty przywrócenia stanu sprzed szkody.

VAT w odszkodowaniu – kiedy (nie) doliczą

Wątpliwości o VAT wracają jak bumerang: „czy należy mi się kwota brutto?”. W dokumencie opisano rozbieżności w orzecznictwie, ale uchwała SN idzie w kierunku prostego ograniczenia:

• Jeśli naprawa już była, a zapłacona cena nie obejmowała VAT (i VAT nie został odprowadzony), to nie dolicza się VAT do odszkodowania.

Wniosek praktyczny: jeśli walczysz o VAT, kluczowe jest to, jak rozliczona była naprawa (faktura/paragon, brutto/netto, status podatkowy).

Rabaty na części i lakier – kiedy ubezpieczyciel może je uwzględnić

Ubezpieczyciele lubią „rabatowe” kosztorysy: części i lakier wycenione tak, jakbyś naprawiał w ich zaprzyjaźnionej sieci. SN powiedział jasno: rabaty nie wchodzą automatycznie. Można je brać pod uwagę tylko wtedy, gdy nie sprzeciwia się temu uzasadniony interes poszkodowanego.

Co to oznacza po ludzku?

• Jeżeli „rabat” jest dostępny tylko pod warunkiem skorzystania z konkretnego warsztatu / procedury / ograniczeń – to nie zawsze jest neutralne dla Ciebie.
• Jeżeli „rabat” działa jak sztuczka do zaniżania wypłaty (a nie realna, powszechna cena rynkowa), to jest pole do sporu.
• Jeżeli masz uzasadniony powód, by nie korzystać z sieci (termin, odległość, gwarancja, jakość, historia napraw, bezpieczeństwo), to ubezpieczyciel nie powinien narzucać rabatu „z urzędu”.

Co robić w praktyce: 7 kroków

1. 1. Weź kosztorys od ubezpieczyciela i poproś o wersję szczegółową (stawki, części, roboczogodziny, lakiernia).
   2. Zrób niezależną kalkulację (rzeczoznawca / warsztat), żeby mieć punkt odniesienia.
   3. Sprawdź, czy w kosztorysie nie ma „rabatów” i czy nie są one przedstawione jak „jedyna słuszna cena”.
   4. Opisz swój uzasadniony interes, jeśli nie korzystasz z sieci partnerskiej (czas, dostępność, bezpieczeństwo, jakość, gwarancja, realne utrudnienia).
   5. VAT: zabezpiecz dokumenty z naprawy (brutto/netto), bo to może przesądzać o sporze.
   6. Złóż reklamację/odwołanie z prostym żądaniem: dopłata do kosztorysu odzwierciedlającego niezbędne i ekonomicznie uzasadnione koszty.
   7. Jeśli nie działa – rozważ pozew o dopłatę (w sporach o większe kwoty to często jedyna realna dźwignia).

FAQ

Czy mogę żądać odszkodowania „z kosztorysu”, jeśli auto już naprawiłem?

Tak – SN przyjął, że ustalanie odszkodowania jako równowartości hipotetycznych kosztów naprawy jest dopuszczalne także po naprawie pojazdu.

Czy ubezpieczyciel może obniżyć odszkodowanie o rabaty z sieci partnerskiej?

Nie automatycznie. Rabaty można uwzględnić tylko wtedy, gdy nie sprzeciwia się temu uzasadniony interes poszkodowanego.

Czy zawsze należy mi się VAT w odszkodowaniu?

Nie zawsze. Uchwała SN wyklucza doliczenie VAT, jeżeli naprawa została już wykonana, a zapłacona cena nie obejmowała VAT (i VAT nie został odprowadzony).