Przesłuchanie świadka na policji brzmi groźnie, ale najczęściej to po prostu zebranie informacji do sprawy. Największy błąd to pójść „na spontanie”, bez przygotowania i bez świadomości, co wolno powiedzieć, a czego nie musisz.
Szybka odpowiedź
- Masz obowiązek stawić się na wezwanie (chyba że masz usprawiedliwienie i je zgłosisz).
- Masz prawo odmówić zeznań w określonych relacjach rodzinnych i bliskich (to dotyczy całych zeznań).
- Masz prawo odmówić odpowiedzi na konkretne pytanie, jeśli naraziłoby Cię (lub osobę najbliższą) na odpowiedzialność karną.
- Protokół czytaj przed podpisem – jeśli coś jest nieprecyzyjne, zgłoś poprawki/uwagi.
- Możesz dostać zwrot kosztów (dojazd, utracony zarobek) – zwykle trzeba o to zawnioskować.
Czy muszę iść na przesłuchanie świadka?
Jeśli dostałeś wezwanie jako świadek, co do zasady masz obowiązek stawić się w wyznaczonym miejscu i czasie. Jeśli nie możesz przyjść, nie ignoruj tego: najlepiej od razu skontaktować się z jednostką i usprawiedliwić nieobecność (np. choroba, wyjazd, inne ważne przeszkody).
Jak wygląda przesłuchanie świadka na policji?
- Weryfikacja tożsamości (dowód/paszport).
- Pouczenie o prawach i obowiązkach (w tym o odpowiedzialności za fałszywe zeznania).
- Pytania – najpierw zwykle ogólnie („co Pan/Pani wie”), potem doprecyzowania.
- Protokół – funkcjonariusz spisuje zeznania, a Ty masz prawo je przeczytać przed podpisaniem.
- Podpis – podpisujesz protokół (albo zgłaszasz uwagi/odmowę podpisu wraz z powodem).
Odmowa zeznań a odmowa odpowiedzi – dwie różne rzeczy
1) Odmowa zeznań (w całości)
W określonych relacjach możesz odmówić składania zeznań w ogóle. To jest „zero albo całość” – nie wybierasz wtedy pytań, tylko korzystasz z prawa do odmowy zeznań jako świadek.
2) Odmowa odpowiedzi na konkretne pytanie
To inna sytuacja: możesz odmówić odpowiedzi na pojedyncze pytanie, jeśli odpowiedź mogłaby narazić Ciebie albo osobę Ci najbliższą na odpowiedzialność karną. Wtedy mówisz wprost, że korzystasz z prawa odmowy odpowiedzi na to pytanie.
Co zabrać na przesłuchanie?
- dowód osobisty/paszport,
- wezwanie (papier lub w telefonie),
- krótką notatkę: daty, godziny, nazwiska, numery (jeśli pamiętasz),
- dokumenty/wiadomości, jeśli masz je legalnie i mają znaczenie (bez „kombinowania” i przeróbek).
Jeśli sprawa dotyczy komunikatorów, nie kasuj rozmów przed przesłuchaniem. Lepiej przynieść kontekst niż „urwany screen”.
Najczęstsze błędy świadków
- zgadywanie („wydaje mi się, że było tak…”) zamiast powiedzenia: „nie pamiętam”,
- mieszanie faktów z opiniami („na pewno zrobił to celowo”),
- podpisanie protokołu bez czytania,
- dopowiadanie „żeby pomóc” – a potem wychodzą sprzeczności,
- próba streszczania zamiast podania konkretów: kto, kiedy, gdzie, co powiedział/zrobił.
Zwrot kosztów dojazdu i utraconego zarobku
Świadek może domagać się zwrotu kosztów związanych ze stawiennictwem (np. dojazd) oraz rekompensaty utraconego zarobku – zwykle wymaga to złożenia wniosku i przedstawienia podstawy (np. bilety, zaświadczenie od pracodawcy).
Najbezpieczniej zapytać na miejscu (przed wyjściem), jaki jest tryb w danej jednostce i co trzeba dołączyć.
Uwaga: świadek czy podejrzany?
Bywa, że ktoś idzie „jako świadek”, a w toku sprawy pojawiają się wątki, które mogą dotyczyć jego zachowania. Jeśli masz ryzyko, że temat może zahaczać o Twoją odpowiedzialność, warto to przemyśleć przed złożeniem zeznań (w tym prawo odmowy odpowiedzi na pytanie, które mogłoby Cię obciążać).
Jeśli masz wezwanie ogólnie „na policję” i nie wiesz w jakim charakterze: wezwanie na policję – co to oznacza.
Chcesz przygotować się przed przesłuchaniem?
Opisz krótko sytuację w formularzu poniżej (2–3 zdania): jaka sprawa, czy znasz strony, i czy masz obawy o pytania dotyczące Ciebie lub osób najbliższych.
