Na czym polega odpowiedzialność wrongful birth
Wrongful birth to sprawy, w których rodzice dochodzą odszkodowania od lekarza lub placówki medycznej za to,
że w wyniku błędnej diagnostyki prenatalnej nie zostali poinformowani o wysokim ryzyku wady genetycznej u dziecka,
a tym samym – nie mogli podjąć decyzji o przerwaniu ciąży lub odpowiednim przygotowaniu się do porodu i opieki.
Nie chodzi o to, że urodzenie dziecka z niepełnosprawnością jest „szkodą samą w sobie”,
ale o to, że lekarz pozbawił rodziców prawa do świadomej decyzji.
To właśnie naruszenie prawa do informacji stanowi podstawę odpowiedzialności.
Czy urodzenie dziecka z zespołem Downa jest „szkodą”
Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą w Polsce, szkodą nie jest sam fakt narodzin dziecka – niezależnie od jego stanu zdrowia.
Szkodą jest natomiast:
- pozbawienie rodziców prawa do pełnej informacji o stanie płodu,
- brak możliwości podjęcia decyzji zgodnej z ich światopoglądem i prawem,
- koszty związane z leczeniem i rehabilitacją dziecka,
- konieczność zapewnienia dożywotniej opieki,
- koszty utraconych możliwości zawodowych jednego z rodziców.
Taki sposób ujmowania szkody został potwierdzony również w przesłanym opracowaniu naukowym,
w którym wskazano, że szkoda może obejmować konsekwencje majątkowe i niemajątkowe rodziców,
wynikające z niewłaściwej diagnostyki prenatalnej [oai_citation:1‡Czy-urodzenie-dziecka-z-zespołem-Downa-jest-szkodą-dla-rodziców.pdf](sediment://file_00000000ba9c720a9509d94d578f0e3b).
Kiedy lekarz ponosi odpowiedzialność
Odpowiedzialność lekarza lub placówki pojawia się, gdy:
- nie wykonano badań, które zgodnie ze standardem medycznym należało wykonać,
- wyniki badań odczytano błędnie lub nieprawidłowo zinterpretowano,
- rodzicom nie przekazano informacji o podwyższonym ryzyku wad,
- zataili przed nimi możliwość wykonania badań pogłębionych (NIPT, amniopunkcja),
- nie skierowano na badania prenatalne mimo wskazań,
- przedstawiono nieprawdziwy lub wprowadzający w błąd obraz sytuacji.
Błędna diagnostyka prenatalna jako podstawa roszczeń
W sprawach wrongful birth nie analizuje się, czy lekarz „mógł zapobiec” wadzie genetycznej –
bo wady takie jak zespół Downa są niezależne od działań medycznych.
Analizuje się natomiast, czy lekarz:
- wykonał badania zgodnie z aktualną wiedzą medyczną,
- prawidłowo poinformował rodziców o wynikach,
- umożliwił im podjęcie decyzji zgodnej z prawem i ich światopoglądem.
Jakie roszczenia mogą przysługiwać rodzicom
W sprawach dotyczących urodzenia dziecka z zespołem Downa w wyniku błędów medycznych, rodzice mogą żądać:
- odszkodowania za zwiększone koszty opieki, leczenia i rehabilitacji,
- zadośćuczynienia za naruszenie prawa do świadomej decyzji,
- renty na pokrycie przyszłych kosztów opieki lub utraconych dochodów,
- pokrycia kosztów przystosowania domu do potrzeb dziecka z niepełnosprawnością.
Udowodnienie związku przyczynowego
Kluczem jest wykazanie, że:
- gdyby rodzice zostali prawidłowo poinformowani,
- podjęliby inną decyzję – np. wykonali badania pogłębione, albo skorzystali z dopuszczalnych prawem możliwości.
W Polsce sądy akceptują tę konstrukcję: analizują, czy rodzice zostali pozbawieni prawa do wyboru,
a nie czy „powinni” podjąć określoną decyzję.
Jakie dowody są kluczowe w sprawach wrongful birth
Najważniejsze dowody to:
- dokumentacja z badań USG i testów prenatalnych,
- historia ciąży,
- karty informacyjne i konsultacje specjalistyczne,
- opinia biegłego ginekologa-perinatologa,
- dokumentacja dotycząca stanu zdrowia dziecka po urodzeniu,
- zeznania rodziców na temat informacji przekazywanych przez lekarza.
Czy w Polsce uznaje się odpowiedzialność wrongful birth
Tak. Polskie sądy od wielu lat zasądzają świadczenia w tego typu sprawach,
przyjmując, że lekarz odpowiada za pozbawienie rodziców prawa do informacji i świadomego planowania rodziny.
Jednocześnie w orzecznictwie podkreśla się, że wartość życia dziecka nie podlega „wycenie”,
dlatego odszkodowanie nie obejmuje „różnicy wartości” – tylko realne, zwiększone koszty wynikające z wady.
FAQ – wrongful birth w Polsce
Czy mogę pozwać lekarza, jeśli nie skierował mnie na badania prenatalne?
Tak, jeśli były ku temu wskazania zgodne z aktualną wiedzą medyczną i standardami.
Czy sąd wypłaci odszkodowanie za całe życie dziecka?
Sąd może przyznać rentę na pokrycie przyszłych, realnych kosztów opieki, rehabilitacji i leczenia.
Czy wrongful birth jest legalne w Polsce?
Tak. Sądy uznają tego typu roszczenia, traktując je jako naruszenie prawa do informacji.
Czy mogę dochodzić zadośćuczynienia?
Tak. Zadośćuczynienie przysługuje za ból psychiczny i naruszenie praw rodziców.
Czy sprawa wymaga opinii biegłych?
Tak, w niemal każdej sprawie konieczne są opinie z zakresu perinatologii, ginekologii i genetyki.
Kiedy warto skorzystać z pomocy adwokata
Sprawy wrongful birth są jednymi z najbardziej skomplikowanych spraw medycznych –
wymagają szczegółowej dokumentacji, analizy medycznej i opinii wielu biegłych.
W takich sprawach kluczowe jest prawidłowe opisanie szkody, jej zakresu i związku przyczynowego.
Rodzice, którzy podejrzewają błędy diagnostyczne, mogą skorzystać z pomocy
Kancelarii Adwokackiej Łukasza Olesia w Katowicach, aby ocenić, jakie roszczenia przysługują im w świetle aktualnej praktyki medycznej i sądowej.
tel. 32 307 01 77
[email protected]
