Zawłaszczenie mienia – co to jest, jaka kara i jak się bronić? (2026)

„Zawłaszczenie mienia” brzmi jak kradzież, ale w praktyce ludzie wpadają w ten temat najczęściej wtedy, gdy coś „zostaje u nich”: sprzęt po byłym wspólniku, telefon znaleziony na parkingu, rzecz pożyczona „na chwilę”, a potem cisza. I nagle pojawia się telefon z policji.

Co to jest zawłaszczenie mienia?

W praktyce zawłaszczenie to przywłaszczenie cudzej rzeczy – czyli sytuacja, w której rzecz jest u Ciebie, ale nie dlatego, że ją ukradłeś, tylko dlatego, że:

• ktoś Ci ją powierzył (pożyczka, komis, naprawa, przechowanie),
• trafiła do Ciebie przez pomyłkę (np. paczka, przelew, przesyłka),
• znalazłeś ją, ale potem zachowałeś jak swoją,
• była w relacji „wspólnej” (związek, wspólnik, rodzina), ale Ty zrobiłeś z niej swoją.

Zawłaszczenie a kradzież – jaka jest różnica?

Najprościej:

• Kradzież = zabierasz cudzą rzecz („zabór”).
• Zawłaszczenie/przywłaszczenie = rzecz już jest u Ciebie, ale zmieniasz nastawienie: zaczynasz traktować ją jak swoją i odmawiasz wydania.

Najczęstsze sytuacje z życia (na których ludzie „wpadają”)

• „Pożyczyłem i nie oddałem” – narzędzia, sprzęt, elektronika, auto „na tydzień”.
• „Znalazłem telefon/portfel” i zamiast oddać – zatrzymałem lub sprzedałem.
• Konflikt po rozstaniu – jedna strona zabiera sprzęt z mieszkania i twierdzi, że „jej się należało”.
• Wspólnik/współwłaściciel – spór o maszyny, towar, pieniądze z kasy.
• Komis/naprawa – oddana rzecz znika albo jest „przetrzymywana” jako nacisk.

Jaka kara grozi za zawłaszczenie mienia?

To zależy od kwalifikacji czynu (wartość rzeczy, okoliczności, wcześniejsza karalność). W praktyce, im bardziej wygląda to na „zrobiłem z cudzej rzeczy swoją” (sprzedaż, ukrywanie, rozbieranie), tym gorzej. Jeśli sytuacja jest sporna (własność/rozliczenia), obrona idzie w stronę: brak zamiaru przywłaszczenia albo spór cywilny.

Co robić, gdy policja wzywa Cię w sprawie zawłaszczenia?

1. Nie improwizuj wersji zdarzeń. Najczęstszy błąd to plątanie się w zeznaniach („raz powiedziałem A, potem B”).
2. Zbierz dowody: wiadomości, umowy, potwierdzenia przelewów, ogłoszenia, świadków, zdjęcia rzeczy, historię napraw/serwisów.
3. Ustal oś czasu: kiedy rzecz trafiła do Ciebie, na jakich zasadach, kiedy ktoś zażądał zwrotu, co odpowiedziałeś.
4. Sprawdź własność: faktura, umowa, numer seryjny, kto płacił, kto użytkował.
5. Nie oddawaj „na dziko” bez potwierdzenia, ale też nie eskaluj niepotrzebnie. Czasem mądre wydanie rzeczy + porozumienie zamyka temat.

Jak się bronić? Najczęstsze linie obrony

• Brak zamiaru przywłaszczenia – nie chciałeś zrobić z rzeczy swojej (np. czekałeś na rozliczenie, próbowałeś się umówić, było nieporozumienie).
• Spór cywilny – konflikt rozliczeniowy (np. „trzymam rzecz do czasu zapłaty” bywa ryzykowne – trzeba to zrobić legalnie, nie „siłowo”).
• Wątpliwa własność – druga strona nie potrafi wykazać, że rzecz była jej.
• Dowody po Twojej stronie – umowa, przelewy, wiadomości pokazujące, że rzecz miała być u Ciebie lub że była „wspólna”.

Kiedy zawłaszczenie myli się z paserstwem?

Jeżeli rzecz pochodzi z przestępstwa (np. kradzieży), a Ty ją kupiłeś/przyjąłeś w okolicznościach „podejrzanych” (cena, brak dokumentów, dziwne źródło), wtedy wchodzi temat paserstwa. Dlatego przy zakupach używek (telefony, rowery, elektronika) zawsze warto mieć minimum papierów i danych sprzedawcy.